ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٩٩ - عوامل دو پديدهء متضاد اتحاد و خصومتها

كه با مشيت جدى خداوندى بجريان افتاده است ، با تمايلات شوخى گرانهء من و تو از كار خود نخواهد ايستاد . اينست نمونه اى از آيات كه لزوم جدى محاسبه را گوشزد مى كند : ( وَاتَّقُوا فِتْنَةً لا تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً ) [١] .
( و بپرهيزيد از فتنه اى كه فقط ستمكاران را در خود فرو نخواهد برد ) .
اگر محاسبهء دقيق در انديشه و رفتار خود ننماييد ، در آن علتى كه فتنه را به وجود مى آورد ، شما هم شريك بوده خسارت معلولش را شما خواهيد چشيد ٢ - و عرّجوا عن طريق المنافرة ( از راه عداوت و نفرت از يكديگر برگرديد ) .
< شعر > اين همه عربده و مستى و ناسازى چيست نه همه همره و هم قافله و همزادند < / شعر > عوامل دو پديدهء متضاد اتحاد و خصومتها هيچ يك از پديده‌هاى بشرى مانند دو پديدهء متضاد اتحاد و خصومت ، منشأ آثار و نتايج با اهميت نبوده است .
اگر ما بتوانيم اين توفيق را بدست بياوريم كه از سطوح ظاهرى رويدادها و شئون انسانى گذر كرده ، ريشه‌هاى عميق آنها را مورد بررسى قرار بدهيم ، بدون ترديد دو پديدهء مزبور را از عميقترين و پايدارترين ريشه‌ها خواهيم يافت . قطعى است كه : اتحاد انسانها با يكديگر عامل جلوگيرى آنان از نابودىهاى گوناگونى بوده است كه سر راه تاريخ آنان را گرفته است .
نيز اتحاد انسانها با يكديگر عامل بروز قدرتها و استعدادهاى آنان بوده است .
بطور كلَّى هيچ پيشرفت قابل توجهى بدون اتحاد و همكارى نصيب بشريت نگشته است .
مسلم است كه همهء امتيازات مفيد كه افراد و جوامع انسانى بدست آورده‌اند ، بر دورانها و جوامع گوناگون توزيع شده ، هر يك تكميل كنندهء ديگرى بوده است .

[١] الانفال آيهء ٢٥ .