ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٣١ - دليل تكرار و تأكيد امير المؤمنين ( ع ) در بارهء حق خود

تفسير عمومى خطبهء هفتم
تفسير عمومى خطبهء هفتم ١ ، ٢ - اتّخذوا الشّيطان لامرهم ملاكا و اتّخذهم له اشراكا ( مردمى هستند كه شيطان را تكيه گاه شئون حياتى خود قرار دادند و شيطان هم آنان را در پليدىها و فريبكارىها شركاى خود نمود ) .
نخست دست بردگى بسوى شيطان دراز كردند ، سپس شيطان بردگى آنان را پذيرفت
نخست دست بردگى بسوى شيطان دراز كردند ، سپس شيطان بردگى آنان را پذيرفت درست است كه كار شيطان اغوا و فريب دادن اولاد آدم است ، ولى فعاليت او از آراستن خطاها و گناهان تجاوز نمى كند .
اين موجود پليد هرگز مانند يك عامل جبرى مردم را به بدبختى و سقوط نمى كشاند . و چنانكه در قرآن مجيد آمده است ، كار او وعده‌هاى دروغين و آرايشهاى بىاساس مى باشد .
خداوند رحمان انسانها را بوسيلهء عقول و وجدانها و پيامبران از اغواها و فريبكارىهاى شيطان بر حذر داشته است . سه وسيلهء مزبور قدرتى بيش از تحريكات شيطان دارا مى باشند . كه بخوبى مى توانند دغل كارىهاى شيطان را خنثى نمايند .
بنا بر اين ، اين شيطان نيست كه دست آدمى را گرفته با اجبار او را بردهء خود مى سازد بلكه اين خود انسان است كه نخست همهء وسايل سه گانه را از كار مى اندازد و تحريكات آنها را در درون خود خنثى مى نمايد و دست بردگى به سوى شيطان دراز مى كند و سپس آن موجود پليد شريك زندگى او مى گردد . اين مطلب در مواردى از قرآن مجيد چنين مطرح شده است : ١ - ( وَقالَ الشَّيْطانُ لَمَّا قُضِيَ الأَمْرُ إِنَّ الله وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَوَعَدْتُكُمْ فَأَخْلَفْتُكُمْ وَما كانَ لِي عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ إِلَّا أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي فَلا )