ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٥٧ - ٤ - حق شايسته است

( و آنان به آنچه كه از پروردگارشان به محمد ( ص ) نازل شده و حق است ايمان آورده‌اند ) .
چنانكه در مباحث موضوعى دين خواهيم ديد ، معناى كلى دين عبارت است از محاسبهء واقعيات . حيات دينى ، يعنى زندگى با محاسبه روى واقعيات ، بهمين جهت است كه در تفسير آيهء ( مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ ) گفته شده است : كه مالك روز حساب . اگر معناى عمومى دين را جزاء منظور كنيم ، آن نيز نتيجهء محاسبه مى باشد ، زيرا مجازات و پاداش در مقابل كارى قرار مى گيرد كه انجام شده است ، در حقيقت جزا نتيجهء برقرار كردن معادله است كه از محاسبهء تعديل دو طرف ناشى مى گردد ، و ممكن است اضافهء دين به حق يا توصيف دين با حق ، بمعناى دين خداوندى باشد كه واقعيت حقيقى دين را گوشزد مى نمايد . و ممكن است مقصود از اضافه يا توصيف دين به حق ، اين معنا باشد كه عقايد و احكام و همهء تكاليف دينى براى روح كمال جوى انسانى حق است .
همهء احتمالات مزبوره با نظر به وسعت معناى حق و عظمت معناى دين منطقى است .
٤ - حق شايسته است :
در آياتى كه كلمهء حق با فعل ماضى حقّ يا صفت مشبهه حقيق آمده است ، بمعناى شايستگى و بمورد بودن است ، مانند : ( إِنْ كُلٌّ إِلَّا كَذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ عِقابِ ) [١] .
( نيستند آنان ، مگر كسانى كه پيامبران را تكذيب كردند و عذاب من در بارهء آنان شايسته و بمورد بوده است يا عذاب من بشايستگى در بارهء آنان به تحقق پيوست ) .
( حَقِيقٌ عَلى أَنْ لا أَقُولَ عَلَى الله إِلَّا الْحَقَّ ) [٢] .
( شايسته است بر من كه در بارهء خدا جز حق نگويم ) .

[١] ص آيهء ١٤ .
[٢] الاعراف آيهء ١٠٥ .