ترجمه و تفسير نهج البلاغه

ترجمهء خطبهء چهارم

ديگر هيچ صدائى انسان ساز براى شنيده شدن طنين نمى اندازد

داستان ناكثين ( پيمان شكنان )

تحليل داستان پيمانشكنان

1 - بحثى در ماهيت بيعت و لزوم آن براى رشد و اعتلاى انسانى

2 - آزادى اساسىترين عنصر پيمان مقدس

3 - جوامع امروزى دليلى براى لزوم بيعت ( پيمان مقدس ) نمى بينند

4 - تعهد شكنى عبارت ديگرى از خودكشى

5 - بازيگرىهاى ماكياولى معاويه در پيمان شكنى طلحه و زبير

6 - آگاهى پيشين على بن ابي طالب ( ع ) از قرار گرفتن پيمان شكنان در معرض فريب خوردن

7 - تبديل دادخواهى دروغين را به حكومت خواهى ، نوعى از سياست تلقى كرده اند

8 - اعتراف پيمان شكنان

9 - شريك ساختن مردم ناشايست در مديريت اجتماع ، خيانت در امانتى است كه خدا و مردم به من سپرده اند

10 - پيمان شكنان به عمره مى روند تا انصراف خود را از رهبر الهى با عبادت خدا بپوشانند

11 - پيمان شكنان سوگند مى خورند كه پيمان خود را نخواهند شكست

ما اين عدالت را نمى خواهيم زيرا نيازى به آن نداريم

پيمان و پيمان شكنى از ديدگاه قرآن

چگونه دين پردهء تاريكى روى واقعيت مى كشد

من نگهبان حقيقتم

واقعيات و رويدادهايى كه با قيافهء خاموش گوياترين زبان را دارند

مسير من از حقيقت و رو به حقيقت است ، از من جدا نشويد

نظرى كلى در بارهء پديدهها و فعاليتهاى روانى على بن ابي طالب عليه السلام

رابطهء حيات با پديدهها و فعاليتهاى آن

حيات در منطقهء ارزشها

بيم و هراس من در بارهء انسانها است

شناخت حق و باطل و تفكيك راه آن دو از يكديگر

2 - واقعيتهاى هستى حقاند

3 - دين حق است

4 - حق شايسته است

7 - قانون حق است

8 - حق ثابت ، و باطل در گذر است

بحثى در ثبات حق و زوال باطل

احساس بىنيازى در حال اطمينان به داشتن عامل مرتفع كنندهء احتياج

ترجمهء خطبهء پنجم

مسئلهء دوم - عوامل بروز فتنه ها

فتنه اى كه در دوران زمامدارى امير المؤمنين بوجود آمده بود

2 - فتنه اى كه خود انسان به وجود مى آورد و آن را وسيلهء فريب دادن خود مى سازد

3 - وقيحترين جنبههاى فتنه

4 - اگر محاسبهء دقيق در كار نباشد ، فتنهها خوب و بد را به آتش خواهند كشيد

عوامل دو پديدهء متضاد اتحاد و خصومتها

به بيان دردها نپردازيد ، درمان دردها را بگوئيد

انسان و افتخار و مباهاتهاى او

حركت براى پرواز بى بال و پر نتيجه اى جز سقوط ندارد

قدرت شرط اساسى تكليف است

مسئلهء يكم - وسيلهء تشخيص قدرت

عدم محاسبهء آرمانى در بارهء بهره بردارى از قدرتها هدر رفتن و نابودى اين سرمايههاى الهى را به دنبال دارد

با ارزشترين و پايدارترين و پيروزترين قدرتها كه امير المؤمنين ( ع ) مى خواهد ، كدام است

عاليترين تشبيه در بارهء رياست ) *

ساده لوحان نتايج را پيش از سپرى كردن مقدمات مى خواهند

چه كنم در برابر اين كوته بينان ، بگويم يا ساكت شوم

حيات فوق زندگى و مرگ

مرگ از ديدگاه على بن ابي طالب ( ع ) شربت گوارايى است براى حيات حقيقى

بر لبش قفل است و در دل رازها

تا ميان حق و باطل تناقض آشتى ناپذير وجود دارد ، پيكار حق طلبان و باطل گرايان اجتناب ناپذير خواهد بود

دليل تكرار و تأكيد امير المؤمنين ( ع ) در بارهء حق خود

سينه هايى كه مبدل به قفسهء شيطان مى گردد

ديروز انسانهائى بودند و امروز شياطين گشته اند

انكار پس از اقرار پذيرفته نمى شود

سهم تحرك احساسات در تحولات اساسى

اينست معناى بينايى كه آدمى خود را نفريبد و فريب ديگران را نخورد

آنان موقعيتى را كه من به وجود خواهم آورد ، قدرت بر هم زدن آنرا نخواهند داشت

جمجمه اى كه چون گوى بىاختيار تسليم چوگان الهى نباشد ، دير يا زود گوى پيش پاى قوانين طبيعت گشته ، راه نابودى را پيش خواهد گرفت

پيروزى از خدا و براى خداست و بس

ترجمهء خطبهء سيزدهم در سرزنش اهل بصره پس از حادثهء جمل

تأثير محيط طبيعى در وضع روانى مردم

نتوان مرد به سختى كه در اينجا زادم

عدالت و ستم

عدالت در شئون انسانى كه با اراده به وجود مى آيد

عدالت در جهان هستى

مى گويند عدالت آن معشوق مطلق انسانيت است كه انسانها از آن فرار ميكنند

عدالت منها نمى كند ، بلكه اضافه مى نمايد

عدالت از ديدگاه قرآن

تنها خداست كه ملاك عدالت ميان انسانها است

قيام دائمى و همه جانبه براى عدالت

از ستم دور شويد و ستمكار نباشيد ، زيرا ستمكار از رحمت ربوبى خداوندى بريده است

ستم عامل سقوط تمدنها و متلاشى شدن اجتماعات

خداوند عامل ظلم نيست

مبارزهء جدى و داد و فرياد پيامبران براى ريشه كن كردن ظلم

ترجمهء خطبهء شانزدهم سخنى از امير المؤمنين عليه السلام ، در آن هنگام فرمود كه در مدينه با او بيعت كردند

براى هشياران اندرزها و تجارب روزگاران جدىترين وسايل خود سازى است

از آن تحول تكاملى كه پيامبر اسلام بوجود آورده بود ، منحرف گشته بهمان نقطه برگشتهايد كه مبدء حركت تكاملى شما بود

هشيار باشيد كه عوامل دگرگونىها به فعاليت افتاده است و شما در مجراى آزمايشها قرار گرفته ايد

هدف و حكمت آزمايشها

من حقيقتى را پنهان نداشتهام ، و آنچه را كه گفتهام صدق محض است

سرنوشت امروز را مى دانستم

گنهكاران و پايان سرنوشت آنان

هر معصيتى سقوطى را بدنبال دارد

هدفهاى اعلاى تقوى ورزيدن از ديدگاه قرآن

اكثريت باطل و باطل گرايان و اقليت حق و حق گرايان

ورقى كه از كتاب زندگى گردانيده شد ، جز بوسيلهء رويدادهاى محاسبه نشده برگشت ندارد

فهرست مطالب

( فهرست آيات )

( فهرست نام اشخاص )

ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٧٦ - نتوان مرد به سختى كه در اينجا زادم

همچنين عبد الرحمن بن عوف زهرى خانه اى وسيع ساخت و صد اسب و هزار شتر و ده هزار گوسفند داشت و نقد او پس از مرگش در حدود دو ميليون و ششصد و هشتاد و هشت هزار دينار يا درهم بود .
سعد بن ابى وقاص خانه اى در عقيق ساخت كه بسيار مرتفع و داراى فضايى بسيار وسيع و بالاى ديوارهايش داراى كنگره‌ها بوده است .
سعيد بن مسيب مى گويد : وقتى كه زيد بن ثابت مرد ، طلا و نقره هايى كه از او مانده بود ، با تبرها مى شكستند ، باضافهء نقدينه‌ها و اراضى كه صد هزار دينار ارزش داشت . . . يعلى بن منيه موقعى كه مرد پانصد هزار دينار و مطالباتى بر ذمهء مردم داشت و اراضى و ساير ما ترك او سيصد هزار دينار ارزش داشت » [١] .
براى توضيح بيشتر در مالكيتهاى غير قانونى دوران عثمان ، اطلاعات بسيار با ارزشى را كه مرحوم علامهء امينى در الغدير از منابع معتبر آورده است ، مورد استفاده قرار مى دهيم : « عثمان به برادر شيرى خود عبد اللَّه بن سعد بن ابى سرح در جنگ اول يك پنجم غنيمتهاى آفريقا را داد .
ابن كثير مى گويد : يك پنجم يك پنجم غنيمت آفريقا را كه صد هزار دينار بوده بخشيد .
( با نظر به گفتهء ابو الفداء ) در صورتى كه سهم هر يك از سواره نظام سه هزار و پياده نظام يك هزار بوده است .
( چنانكه ابن اثير در كتاب اسد الغابه ج ٣ ص ١٧٣ و « ابن كثير » در تاريخش ج ٧ ص ١٥٢ متذكر شده‌اند ) .
« ابن ابى الحديد » در شرح نهج البلاغه ج ١ ص ٦٧ مى گويد : عثمان همهء غنايم آفريقا را ( از طرابلس تا طنجه ) به عبد اللَّه بن سعد بن ابى سرح داد بدون اين كه كسى از مسلمانان را در آن غنايم با عبد اللَّه شريك نمايد » [٢] .

[١] مروج الذهب - مسعودى ج ٢ ص ٣٤١ تا ٣٤٣ .
[٢] الغدير ج ٨ ص ٢٧٩ .