ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٧٤ - نتوان مرد به سختى كه در اينجا زادم

تفسير عمومى خطبهء پانزدهم
تفسير عمومى خطبهء پانزدهم ١ - و اللَّه لو وجدته قد تزوّج به النّساء و ملك به الأماء لرددته ( سوگند به خدا ، اگر آن املاك را پيدا كنم به مسلمانان برمى گردانم اگر چه مهريهء زنان قرار گرفته باشد و كنيزها با آنها خريدارى شده باشد . ) اين جملات جزئى از خطبه اى است كه كلبى از ابن عباس از على ( ع ) نقل كرده مى گويد : « امير المؤمنين عليه السلام روز دوم پس از بيعت كه در مدينه انجام گرفت ، خطبه اى خواند و فرمود : الا انّ كلّ قطيعة اقطعها عثمان و كلّ مال اعطاه من مال اللَّه فهو مردود فى بيت المال فانّ الحقّ القديم لا يبطله شيء و لو وجدته و قد تزوّج به النّساء و فرّق فى البلدان لرددته الى حاله فانّ فى العدل سعة و من ضاق عنه الحقّ فالجور عليه اضيق [١] .
( بدانيد ، هر قطعه اى از زمين را كه عثمان بخشيده است و هر مالى از مال اللَّه كه به ناحق داده است ، بايد به بيت المال برگردد ، زيرا هيچ چيزى حق قديم و ثابت را باطل نمى كند و اگر آن اموال را پيدا كنم به حال اصلى خود برمى گردانم اگر چه مهريهء زنان قرار گرفته در شهرها پراكنده شده است ، زيرا گشايش در عدالت است و كسى كه حق در بارهء او تنگ باشد ، ستم براى او تنگناتر خواهد بود ) .
اين مالكيتهاى غير قانونى لغو و باطل است
اين مالكيتهاى غير قانونى لغو و باطل است ما موضوع مالكيت از ديدگاه امير المؤمنين عليه السلام را در داستان ابو ذر

[١] شرح نهج البلاغه - ابن ابى الحديد ج ١ ص ٢٦٨ و شرح نهج البلاغه ابن ميثم ج ١ ص ٢٢٧ با اندك تفاوت .