ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٩٧ - ٣ - وقيحترين جنبههاى فتنه

( هر جا كه به آنان دست يافتيد ، بكشيدشان و بيرون كنيد آنان را از آن جهت كه شما را بيرون كردند و فتنه سختتر از كشتار است ) .
( وَقاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَكُونَ فِتْنَةٌ ) [١] .
( و با آنان بكشتار برخيزيد تا فتنه به وجود نيايد ) .
( يَسْئَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرامِ قِتالٍ ) [٢] .
( و فتنه بزرگتر از كشتار است ) .
توضيح - آنجا كه فتنه موجوديت مادى و معنوى انسانها را بخطر مى اندازد و الگوهاى حيات را تباه مى سازد و فضاى هستى را در ظلمت اميال حيوانى فرد يا افرادى فرو مى برد و جانهاى آدميان را دستخوش مى خواهم درندگان انسان نما نموده همه چيز را به فساد و لجن مى كشاند ، با هر وسيله و راهى كه ممكن باشد ، بايستى در مرتفع ساختن آن ، دست بكار گشته ، هر چه زودتر اجتماع را از نابودى نجات داد .
گردانندگان اين نوع فتنه‌ها نه تنها اصول و هدف حيات آدميان را تيره و تار مى سازند ، بلكه حالت تضاد با حيات انسانها به خود گرفته ، گريه‌هاى مردم را وسيلهء خنده و مرگ انسانها را زيور و زينتى براى حيات خود خواهانهء خويشتن تلقى مى كنند .
وقتى كه فتنه باين مرحله مى رسد ، خود بخود اثبات مى كند كه گردانندگان آن ، از حدّ درندگان حمله ور به انسان تجاوز كرده‌اند ، زيرا هيچ حيوان درنده اى با آگاهى به معناى حيات و ارزش آن و با علم به انسان و عظمت آن ، انسانى را مورد حمله قرار نمى دهد .
اين فتنه گران با همهء آگاهىها در بارهء جان و جاندار و انسان و انسانيت ، حمله ور مى گردند و با مشيت خداوندى كه جان آدميان جلوه گاه آن است ، به مبارزه برمى خيزند .

[١] البقرة آيهء ١٩٣ .
[٢] البقرة آيهء ٢١٧ .