ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٨٦ - مسئلهء دوم - عوامل بروز فتنه ها

گيرى اينان در مقابل فتنه‌ها و آشوبها درست موضعگيرى ماهىگير در مقابل آب گلآلود مى باشد . و چون محور اساسى آنان سود جويى است ، اگر آرامش و سكون اجتماع حسّ سود پرستى آنان را اشباع نمايد ، قهرمانان بىنظير در خواباندن فتنه‌ها هستند و اگر طوفان فتنه‌ها سود آنان را تأمين نمايد ، دلاوران سلحشورى اند براى برانگيختن آشوبها . اين هم يك اصل كلى است كه برخى از اشخاص براى ابراز « من هستم » تا نيستى خود پيش مى روند .
آرى :
< شعر > ز ان كه هستى سخت مستى آورد عقل از سر شرم از دل مى برد < / شعر > مولوى مسئلهء چهارم - گروه بدبينان
مسئلهء چهارم - گروه بدبينان بدانجهت كه اين گروه همواره عينك بد بينى به چشمان خود زده‌اند ، اندك حادثهء فتنه انگيزى را در راه محكم كردن عقيدهء خود استخدام نموده ، دست به فلسفه بافىها زده مى گويند : بفرمائيد ، اينست دليل صحت مدعاى ما كه مى گوييم : بشر سر از طبيعت برنياورده است ، مگر اين كه حق و باطل را در هم بريزد و فتنه‌ها براه بياندازد .
همين حادثه را در نظر بگيريد و به عقب و عقبتر برگرديد ، خواهيد ديد تاريخ بشرى پر از آشوبهاى بى سر و ته است و هر كس كه بخواهد تاريخ بشرى را بدون در نظر گرفتن اين سنت جاريه تفسير كند ، كار بيهوده اى مى كند .
اين بدبينان متوجه نيستند يا نمى خواهند باين حقيقت توجه كنند كه اگر هم خود فتنه‌ها داراى بعد ويرانگرى بوده اصول و قوانين حق و باطل را درهم مى ريزند ، با اين حال قدرت سازندهء آدمى را براى برطرف كردن موانع و سنگلاخهاى حيات بشرى به كار مى اندازند و احساس حق طلبى او را به شدّت بيدار مى كنند و خواب او را به بيدارى و مستى او را به هشيارى مبدل مى سازند .
مسئلهء پنجم - گروه خوش بينان
مسئلهء پنجم - گروه خوش بينان اين گروه بر عكس بدبينان ، با نگريستن بوسيلهء عينك خوشبينى ، براى همهء آرامشها و تلاطمهاى حيات بشرى فلسفه هايى آماده كرده‌اند كه خود را با آنها