ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٦٩ - تفسيرى مختصر در بارهء خلقت بر &#١٧١ حق &#١٨٧

آسمانها و زمين و آنچه را كه در ميان آنهاست نيافريده است ، مگر بر « حق » ) .
و - ( خَلَقَ السَّماواتِ وَالأَرْضَ بِالْحَقِّ ) [١] ( آسمانها و زمين را بر « حق » آفريده است ) .
ز - ( وَخَلَقَ الله السَّماواتِ وَالأَرْضَ بِالْحَقِّ ) [٢] ( و خداوند آسمانها و زمين را بر « حق » آفريده است ) .
ح - ( خَلَقَ السَّماواتِ وَالأَرْضَ بِالْحَقِّ وَصَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ ) [٣] ( آسمانها و زمين را بر « حق » آفريده است و شما را تصوير نموده و با بهترين تصوير شما را آراسته است ) .
ط - ( رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلًا ) [٤] ( خداوندا ، تو اين جهان بزرگ را باطل نيافريده اى ) .
ى - ( وَما خَلَقْنَا السَّماواتِ وَالأَرْضَ وَما بَيْنَهُما إِلَّا بِالْحَقِّ ) [٥] ( و ما نيافريديم آسمانها و زمين و آنچه را كه در ميان آنها است ، مگر بر « حق » ) .
دو مطلب مهم در اين آيات وجود دارد كه توجه بر آنها ضرورى است : مطلب يكم - مقصود از حق كه در آيات فوق مشاهده مى شود ، اصطلاح حقوقى آن نيست كه بمعناى ثابت قرار دادى بوده باشد ، بلكه مقصود از « حق » واقعيت فى نفسه و شايستهء هستى است . يعنى جهانى كه آفريده شده است ، واقعيتى است كه وجود دارد و وجود اين واقعيت امرى است شايسته . معناى شايستگى اين جهان براى بوجود آمدن آن ، مربوط به هدف والائى است كه براى آن آفريده شده است ، زيرا با يقين به اين كه آفرينندهء اين جهان ، عالم مطلق و حكيم على الاطلاق و بىنياز از مخلوقات خويش است ، شايستگى

[١] . الزمر آيهء ٥
[٢] . الجاثيه آيهء ٢٢
[٣] . التغابن آيهء ٣
[٤] . آل عمران آيهء ١٩١
[٥] . الحجر آيهء ٨٥