ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٧٩ - بعد روحى حيات

و كمال بعد روحى حيات دارد ، توصيهء شديد صادر مى شود كه مردم تن پرورى و شهوت پرستى و رفاه طلبى و خودكامگى و قدرت پرستى را كنار بگذارند و با بعد مادى حيات معاملهء وسيله براى بعد روحى آن بنمايند .
بعد روحى حيات - اين بعد در بنى نوع انسانى از اهميت فوق العاده اى برخوردار است . و از ديدگاه اسلام هر اندازه كه در ادارهء حيات انسانى بعد روحى مؤثرتر بوده باشد ، حيات به رشد و كمال خود موفقتر مى گردد . و مسلم است كه تمايز انسان از ديگر جانداران در همين بعد نهفته است . بر خلاف حيات طبيعى محض يا بعد مادى حيات ، بعد روحى احتياج شديد به تعليم و تربيت و ارادهء به فعليت رساندن دارد . در اين بعد ارادهء داشتن بعد روحى و برخوردار شدن از آن ، بدون ارادهء جدى امكان پذير نيست . فقط اين اراده است كه انسان را متولد مى سازد ، يعنى از موقع بروز اين اراده است كه آدمى بعنوان انسان شروع به زندگى مى كند و پيش از بروز آن ، همان حيوانى است كه داراى استعدادهاى متنوع بوده ، اگر بر فرض محال ، دانش همهء هستى و قدرت دگرگون ساختن آن در اختيار كسى گذاشته شود كه از ارادهء به فعليت رسانيدن بعد روحى حيات محروم باشد ، چنين شخصى نخواهد توانست كمترين گامى در بالاتر از قلمرو خود محورى بردارد نه براى خويشتن و نه براى ديگران ، لذا بدون ارادهء مزبور هيچ گامى مستند به خود او نخواهد بود . اين بعد حيات است كه قرآن نام آن را « حيات طيبه » خوانده است : ( مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّه حَياةً طَيِّبَةً ) [١] ( هر كس از مرد يا زن عمل صالح انجام بدهد ، در حالى كه او با ايمان است ، قطعا ما حيات طيبه براى وى مى بخشيم ) .
اين بعد حيات ، آن حيات حقيقى است كه همهء مربيان الهى آن را به مردم

[١] . النحل آيه ٩٧ .