تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤١٨ - شرح آيات

«وَ لا يُحِيطُونَ بِشَيْ‌ءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِما شاءَ- و به چيزى از علم او دست نيابند جز آنكه او خود بخواهد،»/ ٤٤٤ و بر ايشان آشكار سازد.

اين همان زنده (حىّ) و مطلق زندگى و پيوسته زنده و گسترده دانش و قدرت پروردگار ما سبحانه و تعالى است كه شايسته است او را به ولايت و سرورى خود بپذيريم، نه بندگان آفريننده و ميرنده او را كه خواب و نادانى بر ايشان مسلّطاند و مالك چيزى نيستند، و صفت «قيّوم» تابعى از صفت حيات است؛ خدايى كه خود به خود زنده و مالك همه چيز در آسمانها و زمين است و به آنچه در آنها است عالم است، كار ساز و قيوم آنها است.

«وَسِعَ كُرْسِيُّهُ‌ [٢٣] السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ‌- فرمانروايى او وسعتى همچون وسعت آسمانها و زمين دارد.» عرش و شاهى و امتداد روان بودن مشيت او وسعتى به اندازه وسعت آسمانها و زمين دارد. پس قدرت او هر چيز را فرامى‌گيرد، و شبانه روز كارهاى آنها را اداره مى‌كند بى‌آنكه اداره كردن ملكوت آسمانها و زمين او را خسته كند، يا كهكشانهاى بزرگ يا خورشيدها و ماههاى خود مانع آن شوند كه خدا از اداره كردن آنچه از هسته و اجزاء ذره در يك ذره كوچك وجود دارد، بازماند.

«وَ لا يَؤُدُهُ حِفْظُهُما- و نگاهدارى آنها او را خسته نمى‌كند.» چه او از خستگى و دشوارى برتر است، و هر چه را كه اراده كند مى‌گويد

باش، پس هستى پيدا مى‌كند.

«وَ هُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ‌- و او بلند مرتبه و بزرگ است.» «على» بدان جهت كه زنده است و از هر صفت ناتوانى به دور. و «عظيم» بدان سبب قيّوم و كارساز و سبب بقاى هر چيز است.