تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٦٥٥ - شرح آيات

شدند و به غنيمتهاى فراوان دست يافتند و در نبرد تازه چندان آزارى نديدند، و به بهترين پاداش كه خرسندى خدا بود رسيدند.

«فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ فَضْلٍ لَمْ يَمْسَسْهُمْ سُوءٌ وَ اتَّبَعُوا رِضْوانَ اللَّهِ وَ اللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَظِيمٍ‌- پس با نعمت و فضلى از خدا بازگشتند، و آسيبى به ايشان نرسيد، و از خشنودى خدا پيروى كردند، و خدا صاحب نعمت بزرگ است.» وجود عزم راسخ در نزد اين گروه براى رو به رو شدن با دشمن، همان عاملى بود كه از زيانهاى ايشان در نبرد كاست، بلكه چنان كرد كه بدون زيان ديدن در اين جنگ به سود برسند، و اگر ترسيده بودند، دشمن مى‌توانست بار ديگر بر ايشان حمله كند و عذابى دردناك به ايشان بچشاند.

/ ٧٠٣ [١٧٥] آدمى از كجا بايد شجاعت لازم را براى رويارويى با اوضاع و احوال شكست به دست آورد؟

قرآن به اين پرسش چنين پاسخ مى‌دهد كه: مصدر شكست نفسانى ترس است، و ترس يكى از امور فطرى بشر است، ولى بر مؤمن واجب است كه ترس خود را از شكست به مصدر حقيقى ترس كه خداوند متعال است متوجه سازد و نه به دشمنان بشرى خود، بدان جهت كه خدا بشر نيست و مى‌تواند در دنيا و آخرت سخت‌ترين عقوبتهاى خود را بر آن مستولى كند و بنا بر اين بر آدمى است كه تنها از او بترسد.

اما ترس از آدميان، تنها وسواسى شيطانى است، بدان سبب كه هر چه در تصرف بشر است امكان آن دارد كه به تصرف من درآيد، ولى آيا اين امكان براى من وجود دارد كه مالك چيزى شوم كه در ملكيت خدا بوده است؟

«إِنَّما ذلِكُمُ الشَّيْطانُ يُخَوِّفُ أَوْلِياءَهُ فَلا تَخافُوهُمْ وَ خافُونِ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ‌- اين شيطان است كه دوستان خود را مى‌ترساند، پس اگر شما مؤمنيد از ايشان مترسيد و از من بترسيد،» و ايمان داشتن به خدا و به اين كه سود و زيان به دست او است، و اين كه به حال بندگان خود بصير است، ما را به ترس از او مى‌خواند، و چون چنين شود از