تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٦٥٩ - شرح آيات

أَلِيمٌ‌- كسانى كه ايمان را دادند و كفر را به آن خريدند، از اين روى به خدا زيانى نرسانند و براى ايشان عذابى دردناك (آماده) است.»/ ٧٠٨ و آشكار است كه گروه اول به كارهاى كفر شتاب ورزيدند، اما اينان تمرد خويش را علنى ساختند، و شايد به همين سبب عذاب گروه اول بزرگ (از لحاظ كميت) و عذاب اينان دردناك (از لحاظ كيفيت) بوده باشد.

[١٧٨] و به اعتقاد آنان، دستاوردهاى كافران دليل بر برترى آنان در دنيا يا حتى تقرب ايشان به خدا بوده باشد. اين را نمى‌دانند كه فزونى ثروت يا پيروزى يا همانندهاى اينها از مكاسب دنيوى راه نهايى است كه سبب طغيان و سركشى مى‌شود، و طغيان مايه هرج و مرج و در نتيجه فرورفتن در گناهان است كه پايان گناه شناخته است. بنا بر اين امكان آن هست كه خدا از آن روى نعمت كافران را افزايش مى‌دهد كه آنان را از پاى درآورد.

«وَ لا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّما نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ إِنَّما نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدادُوا إِثْماً وَ لَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌ‌- و كسانى كه كافر شدند گمان نكنند كه مهلت دادن به آنان به صلاح ايشان است، بلكه ايشان را از آن روى مهلت مى‌دهيم كه بيشتر گناه كنند، و براى ايشان است عذابى خوار كننده.» نعمت همچون تيغى دو دم است، و ايمان داشتن به خدا عاملى است كه از مبدل شدن نعمت به سببى براى زيان ديدن جلوگيرى مى‌كند، و چون آدمى ايمان خود را از كف بدهد، نعمتها به جاى آنكه براى او سودمند باشد مايه زيانكارى او خواهد شد.

فرض كنيد كه رانندگى يك اتومبيل به كودك يا ديوانه‌اى سپرده باشد؛ در چنين وضعى، هر چه قدرت پيشروى ماشين افزوده شود، به هلاك و دمار نزديكتر شده است.

طغيانى كه كافران از آن در نتيجه وفور نعمت لبريز مى‌شوند، در نزد خدا پاداشى از خوارى و رسوايى دارد، بدان جهت كه طغيان به خود بزرگبينى و گردنكشى مى‌انجامد.