تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٢٥ - چه وقت حرمتها حفظ مىشود؟

/ ٣٤٣ و بار ديگر قرآن يادآورى مى‌كند كه هدف جنگ خود جنگ نيست، بلكه فقط يك وسيله مرحله‌اى است

«فَإِنِ انْتَهَوْا فَلا عُدْوانَ إِلَّا عَلَى الظَّالِمِينَ‌- پس اگر پايان دادند (پايان دهيد و بدانيد كه) جنگ و تعدى تنها در برابر ستمكاران واجب است.»

چه وقت حرمتها حفظ مى‌شود؟

[١٩٤] در اين جا يك پرسش باقى مى‌ماند: چرا خدا به مسلمانان اجازه داد كه در كنار مسجد الحرام يا در ماه حرام كارزار كنند، در صورتى كه اعراب جنگ را در آنها حرام مى‌دانستند؟ مگر اسلام دين صلح و سلام نيست؟

خدا به اين پرسش چنين پاسخ مى‌دهد

«الشَّهْرُ الْحَرامُ بِالشَّهْرِ الْحَرامِ وَ الْحُرُماتُ قِصاصٌ فَمَنِ اعْتَدى‌ عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدى‌ عَلَيْكُمْ‌- ماه حرام در برابر ماه حرام است، و در حرمتها قصاص است، پس هر كه بر شما تعدّى كرد، به مثل آنچه بر شما تعدى كرده بر او تعدى كنيد.» حرمت ماه حرام فاصله‌اى زمانى از آرامش را به اعراب مى‌بخشيد تا شايد اختلافات خود را به صورتى صلح آميز حل كنند، ولى بعضى از آنان اين فرصت آرامش را براى افروختن آتش جنگ ميان مسلمانان مورد بهره‌بردارى قرار مى‌دادند، و به همين سبب خدا به امت امر كرد كه پاسخ آن متجاوزان را در ماههاى حرام بدهند. چه در شكستن حرمتها قصاص است، و تا زمانى كه فرد حقوق ديگران را محترم بشمارد، حقوق وى محفوظ مى‌ماند، اما اگر بر اين حقوق فردى تجاوز و تعدى شود، واجب است كه حق را به زور از متعدى بگيرند، و بدين گونه اين آيه افقهاى گسترده‌اى در تشريع جنايى به وجود آورد.

و بالطبع تا اين جا اعتدايى پيش از اعتداى متجاوز جايز نيست، و قرآن درباره اين امر واجب تأكيد مى‌كند و در عين حال مهمترين قضيه‌اى را كه در بحث از مبارزه در اين جا اراده كرده است تحديد مى‌كند و مى‌گويد