تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٩١ - شرح آيات

است، با اين تصور باطل كه آنان از كيفر به دورند، بدان سبب كه برتر و بالاتر از ديگرانند، و سپس به تعيين ارزش زندگى بنا بر اين تصور نادرست آغاز مى‌كنند. و قرآن اين انديشه را تكذيب مى‌كند و مثالهاى زنده‌اى براى آن مى‌آورد. سپس به بيان نادرست بودن طرز تفكر نژادى مى‌پردازد و در ضمن آنان را به فطرتشان حواله مى‌دهد. آنان مسئوليت گناهان اختصاصى خود را كه مستقيما به زندگى ايشان وابسته است، به گردن ديگران مى‌اندازند، پس چرا با مسئوليت همان جرم در صورتى كه بر ديگرى وارد مى‌شود به همين گونه عمل نمى‌كنند. آيا جريمه با جريمه، و انسان با انسان تفاوت دارد؟

شرح آيات

[٨٠] پيش از هر چيز، نژادپرست خودش را فوق مسئوليت قرار مى‌دهد، تا از اين راه همه كارهاى غير عادى خويش را درست جلوه دهد، و اين كار به دو سبب خطرناك است

اول: اين كه و جدان نژادى را مى‌كشد، و شعله احساس شخص را به عنوان يك انسان خاموش مى‌كند، و لذا در ارتكاب گناه و جرم و جنايت احساس گناهكارى براى او حاصل نمى‌شود.

دوم: به خود حق مى‌دهد كه در برابر ديگران هر كارى را كه مى‌خواهد انجام دهد، در اين جا ملاحظه مى‌كنيم كه قرآن حكيم به بحث درباره اين مسئله در بنى اسراييل و سپس در همه اقوام و امتهايى كه به آن مبتلا شده‌اند، همچون نازيهاى اروپا و سفيدپوستان جنوب افريقا، مى‌پردازد

«وَ قالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّاماً مَعْدُودَةً قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِنْدَ اللَّهِ عَهْداً فَلَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ عَهْدَهُ أَمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ‌- و گفتند: آتش جز چند روزى با ما تماس پيدا نخواهد كرد؛ بگو: آيا (در اين باره) پيمانى با خدا بسته‌ايد (و مطمئنيد) كه خدا پيمانشكنى نمى‌كند، يا چيزى را كه بر آن علم نداريد درباره خدا مى‌گوييد؟»