تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٩٢ - شرح آيات

و طبيعى است كه چنين پيمان خدايى وجود نداشته، و از خودپرستى و دوستى ذات چنين تصورى بر ايشان پيدا شده است.

/ ١٩١ [٨١] سپس قرآن حكيم تأكيد مى‌كند كه هر انسان در برابر كارهاى خود، چه بخواهد و چه نخواهد، پيش خدا مسئول است. و عهد و پيمان خدا تنها همين است، و اين سنتى از او است كه تغيير و تبديل نمى‌پذيرد

«بَلى‌- آرى.» آرى، پيمانى هست، ولى از گونه‌اى ديگر است.

«مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَ أَحاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ فَأُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ‌- هر كس بدى پيشه كند، و گناه آن وى را فراگيرد، از اصحاب آتش است كه جاودانه در آن خواهد ماند.» شايد تعبير (وَ أَحاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ) حاكى از آن است كه انسان گاهى گناه مى‌كند و سپس از خدا آمرزش مى‌خواهد و خدا توبه او را مى‌پذيرد، ولى اگر گناهكارى فراوان شود و توبه‌اى آنها را نشويد، در اين صورت گناهان از هر طرف او را احاطه مى‌كنند و ديگر مجالى براى توبه و بازگشت به خدا باقى نمى‌ماند، و اين آيه در حق كافران و كسانى كه در حكم كافرانند صدق مى‌كند، از آن روى كه گناهان همه شان را فراگرفته است، و اين سخن دليل آن است كه نژادپرستان هر چه زودتر، به تصور اين كه از مسئوليت به دورند، در گناهان خود غوطه‌ور مى‌شوند، و گناهان ايشان را مى‌گيرد و به آتش مى‌اندازد كه جاودانه در آن باقى بمانند.

[٨٢] و به همان‌گونه كه در مسئوليت ميان نژاد و نژادى ديگر تفاوتى وجود ندارد، به همان‌گونه هم در پاداش خوب ميان اقوام تفاوتى وجود نخواهد داشت.

«وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيها خالِدُونَ‌- و كسانى كه ايمان آوردند و كارهاى نيكو كردند، از اصحاب بهشتند و جاودانه در آن خواهند ماند.»