تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٥٥ - رهنمودهايى از آيات

[المسكنة]: مسكينى كه در اين جا «مسكنة الفاقة و الحاجة» است، يعنى ذلّت و خوارى فقر و نيازمندى.

[باءوا]: يعنى منصرف شدند و بازگشتند؛ و اين كلمه معمولا وصل با يكى از دو كلمه «به خير» يا «به شر» به كار مى‌رود، و بيشتر در شر مى‌آيد همچون «باء بذنبه».

/ ١٥١

نقش رسالتهاى خدا در ساخته شدن تمدّنها

رهنمودهايى از آيات

پيوسته، آيات اين سوره از همان انديشه‌اى بحث مى‌كند كه قرآن آن را آغاز كرد و گفت: كسانى كه متمسّك به رسالتهاى الاهى باشند، باكى بر ايشان نيست و اندوهگين نخواهند شد، و از زندگى بنى اسراييل داستانهايى براى ما نقل مى‌كند كه از آنها معلوم مى‌شود چگونه رسالتهاى خدا در رهانيدن انسان معذّب و ناكام نقشى ايفا كرده است، همچون براى بنى اسراييل در زمان فرعون، و چگونه پيامبران اين انسان گرفتار را به ساحل امن و امان مى‌رسانند.

و سپس از اين بحث مى‌شود كه چگونه رسالت انسان را از لحاظ فرهنگى و اجتماعى و علمى و عمرانى رشد داده و او را از رسوبات جاهليت رهانيده است، و سپس راه تمدن و شهرنشينى را در برابر او روشن كرده و او را به وسايل فراهم آوردن آب و كشت و زرع مجهز كرده است.

سپس چگونه شهر و آسايش اجتماع رسالتى و دينى را تهديد كرده و آن را به اجتماعى سست و در حال فروريختن درآورده است.

/ ١٥٢ قرآن، در اين جا نقش پيام رسانى الاهى را در پيدايش تمدّن بشرى آشكار مى‌سازد، و از بعضى عوامل ديگر نيز ياد كرديم كه پس از اين ان شاء اللَّه به آنها