تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٧٨ - رهنمودهايى از آيات

و به قولى معنى آن اندوه يا خوارى و ذلّت است.

[يكسبون‌]: كسب، كارى است كه سبب به دست آوردن سودى يا از خود دور كردن زيانى باشد.

/ ١٧٦

يهود از گمراهى احبار تا آرزوهاى گمراهان‌

رهنمودهايى از آيات

بنى اسراييل دو مرحله را پشت سر نهاده. مرحله انقلابهاى چهارگانه و مرحله ضعف ايمانى، و اينك به مرحله سوم و پايانى گام مى‌نهند كه همان مرحله قساوت قلب است كه نتيجه ضعف ايمان مى‌باشد و با نژادپرستى در پيوند مى‌باشد و قرآن در مجموعه آيات آينده از آن سخن خواهد گفت.

سختى دل از لذّت‌پرستى برمى‌خيزد و گاهى اين سنگدلان همان عالمان دين‌اند و لذا علم بتنهايى كافى نيست بلكه بايد ايمان صادقانه و احساس عميق مسئوليت نيز علم را تقويت كنند، حتّى ممكن است علم يكى از اسبابى باشد كه سنگدلى را تقويت مى‌كند و آن هنگامى است كه شخص عالم را به استكبار كشد و او را از پند شنوى بازدارد. دانش هنگامى نيكوست كه دو بعد داشته باشد: بعدى درونى با هدف اصلاح درون و بعدى خارجى به منظور اصلاح جامعه، و علم يك بعدى صاحب خود را از خدا و مسئوليتش دور مى‌كند.

/ ١٧٧ از همين جاست كه قرآن كريم در اين مجموعه از آيات بر اين نكته تأكيد مى‌كند كه مسئله بنى اسراييل در اين مرحله كم‌دانشى آنها در دين نبوده است، بلكه مشكل آنها در اين خلاصه مى‌شده كه اين علم را در راه منافع شخصى و هوى و هوس خود به كار مى‌بستند.

اين درست است كه برخى از آنها بيسواد بوده‌اند ولى پاره‌اى ديگر قصد آن‌