تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٨٤ - ايمان به روز ديگر، سنگر شالوده در معرفت

ايمان به روز ديگر، سنگر شالوده در معرفت‌

[٩] به همان‌گونه كه كوه‌هاى ثابت و استوار زمين را از كج شدن حفظ مى‌كنند، و به همان‌گونه كه پيها و شالوده‌ها، در مقابل زلزله و فروريختن ساختمانها را بر جاى خود نگاه مى‌دارند، ايمان به روز ديگر سنگ شالوده در ساختمان ذهنى مؤمن است، و اگر آن نباشد، قلب آرام ندارد و بر يك جهت نمى‌ايستد. چگونه چنين است؟

قلب آدمى همچون يك كشتى است كه هواهاى نفسانى همچون امواج آن را به لرزه درمى‌آورند و به اين سو و آن سو منحرف مى‌كنند: از ناگزيريهاى زندگى تا آزمنديهاى شهوات و فشارهاى اجتماع و امور قطعى طبيعى همه نفس را متزلزل مى‌كنند و در آن طوفانى پديد مى‌آورند؛ و عقل همچون سكّان استوارى است كه مى‌خواهد كشتى را در خط مستقيم به پيش براند، ولى بدون مدد گرفتن از سنگينى بار و داشتن لنگر از اين كار عاجز خواهد ماند، و سنگينى و لنگر نفس ايمان داشتن به زندگى ديگر است، چه از طريق اين ايمان نفس آرامش پيدا مى‌كند و نوعى تعادل در آن بر قرار مى‌شود.

پس چون طوفان شهوت جنسى به نفس برسد و بخواهد در راه آن تغييرى پديد آورد، ايمان به زندگى ديگر از فشار اين شهوت مى‌كاهد و به صاحب آن مى‌گويد: نه، اين شهوت همه چيز در اين زندگى نيست، چه خود اين زندگى نيز همه زندگى نيست، بلكه دنياى/ ٥١٧ ديگر زندگى حقيقى است، و بدين گونه نفس اطمينان حاصل مى‌كند و عقل مى‌تواند به توجيه آن بپردازد.

پيش از آنكه قرآن در آياتى كه خواهد آمد، ما را به آن عوامل نفسانى كه سبب انحراف قلب، و بنا بر آن انحراف بشر مى‌شود آشنا كند، مى‌گويد كه مشكل انسان در علم يك مشكل نفسانى است، و پيش از آن قرآن به ياد ما آورده بود كه روز ديگر سنگ شالوده در توجيه نفس بشرى است.

و بر زبان راسخان در علم قرآن چنين مى‌گويد