تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٤٦ - شرح آيات

بازمى‌گردند، «وَ أَمْناً- و جايگاهى امن،» كه خدا صلح و سلم را كه در جاهاى ديگر جزيره وجود ندارد در آن به حد وفور فراهم آورد .../ ٢٥٥ ولى خدا چگونه سلام را در مكه به وفور مهيا ساخت؟ بدان روى كه آن را مقام و جايگاه ابراهيم قرار داد .. و ابراهيم نياى اعلاى بيشتر اعراب بود و لذا رمز وحدت ميان مردم به شمار مى‌رفت .. و به همين سبب فرمان الاهى به تقديس مقام ابراهيم صادر شد (و آن تنها سنگى است كه خدا، پس از حجر الاسود، براى آن ارزش قايل شد) و گفت

«وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِيمَ مُصَلًّى‌- و مقام ابراهيم را نمازگاه خود قرار دهيد،» يعنى در كنار مقام ابراهيم نماز بگزاريد، به شرط آنكه نماز گزاردن براى خدا باشد .. ولى با به ياد داشتن برترى ابراهيم بر شما كه اسباب رسيدن شما را به هدايت خدا فراهم آورد.

اسلام به تقديس چيزى جز خدا نمى‌پردازد، ولى براى بسيارى از چيزها و اشخاص ارزش ميانجيگرى ميان بندگان و فضل خدا قايل است، كه مثلا ثروتى كه در راه خدا خرج شود، واسطه‌اى براى رسيدن نعمت خدا يعنى مال به فقير است و واجب است كه شخص فقير پيش از هر كس به شكر گزارى از پروردگار خود بپردازد، و آن كس كه به نيكى فرمان دهد و مردمان را به خدا بخواند، ميانجى در هدايت مردم است، و پيامبران وسايلى هستند كه خدا به ميانجيگرى ايشان بندگان خود را به راه راست رهبرى مى‌كند، و هنگامى كه از ايشان سپاسگزارى يا قدرشناسى مى‌كنيم، اين سپاسگزارى و تقدير الاهى نيست، بلكه شكرى است كه گزاردن شكر خدا و تقديس او بر آن تقدم دارد.

و مقام ابراهيم از اين گونه است، بدان جهت كه ما آن را تقديس نمى‌كنيم، بلكه در آن‌جا براى خدا نماز مى‌گزاريم و از مقام ابراهيم و به ميانجيگرى آن از ابراهيم قدردانى مى‌كنيم.