تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤١٦ - شرح آيات

شرح آيات

[٢٥٥] در حالت آسايش و آرامش آدمى چيزى اكتشاف نمى‌كند، اما در سختى و بدبختى عقل خود را به كار مى‌اندازد و در آن مى‌كوشد كه به صورتى ژرف حقيقت زندگى را بازشناسد تا بتواند نيازمندى خويش را از پيش پاى خود بردارد، و در آن هنگام كه نيازمندى شدت پيدا مى‌كند و سختى و بدبختى بر او فشار وارد مى‌سازد، و روشهاى زندگى او را خسته مى‌كند، به پروردگار خويش رو مى‌كند، و دست دعا به جانب او بالا مى‌برد، و همه بتانى كه مى‌پرستيد در برابر او فرومى‌افتد.

به همين مناسبت اعراب پروردگار خويش را به نام (اله) خوانده‌اند، از آن جهت كه او را مى‌پرستند و بندگى او مى‌كنند، و چون سختى و بدبختى به ايشان برسد به او متوسّل مى‌شوند. و كلمه برگزيده در زبان قرآن براى اشاره به پروردگار ما كلمه (اللَّه) است كه در اين جا آيت الكرسى با همين آغاز مى‌شود تا ضمير انسان را به اين انديشه برانگيزد كه آن كس كه از او پناه مى‌خواهند و به او متوسل مى‌شوند، تنها او است كه شايسته پروردگار حقيقى بودن است.

«اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ- خدا يگانه است و خدا و معبودى جز او وجود ندارد.» ولى صفات پروردگار من چيست؟ او به دو رشته از صفات نيكو و زيبا (حسنى) متصف است كه يكى از آنها به نامهاى ذاتى او متصل مى‌شود: او دانا (عالم) و توانا (قدير) و شنوا (سميع) و بينا (بصير) است، هر چه بخواهد اراده مى‌كند (يريد ما يشاء) و كسى درباره آنچه مى‌كند چيزى از او نمى‌پرسد (لا يسأل عمّا يفعل)، و كلمه‌اى كه اشاره به همه اين صفات است، كلمه زنده (حىّ) است. و رشته دوم پيوسته به همه افعال و مظاهر آفرينش چيزها به دست اوست: هر چه بخواهد مى‌كند (فعّال لما يشاء) و آفريننده (خالق) و روزى دهنده (رازق) و بخشنده (رحمن) و مهربان (رحيم) و نعمت بخش (منعم) و ... و ... است كه به اين سلسله كلمه قيّوم اشاره مى‌كند و دليل بر آن است كه خدا قائم به ذات خويش است و به‌