تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٧٤ - شرح آيات

و چون چنين نشد

«قالُوا الْآنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ فَذَبَحُوها وَ ما كادُوا يَفْعَلُونَ‌- اكنون حق را بيان كردى، پس آن گاو را ذبح كردند و نزديك بود كه چنين نكنند.» و سبب اين همه آن بود كه ايشان از مجتمع ايمانى كه برخاسته از اعتماد واقعى به فرماندهى و اجرا كردن دستورهاى او بود، به مجتمع جدل و تلاش براى فهم علل و اسباب احكام و روش اجرا كردن آنها خود را منتقل كرده بودند.

[٧٢] و پس از اين كه گاو را ذبح كردند، خدا راز مسئله را براى ايشان آشكار كرد، و معلوم شد كه پرسشهاى همه بيجا بوده و اين كه قضيه به كشته‌اى ارتباط داشته كه قاتل آن ناشناس مانده بود و پروردگار ما درباره آن چنين گفته است

«وَ إِذْ قَتَلْتُمْ نَفْساً فَادَّارَأْتُمْ فِيها وَ اللَّهُ مُخْرِجٌ ما كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ‌- و در آن هنگام كه كسى را كشتيد و در آن ميان شما اختلاف افتاد، و خداوند مى‌خواست آنچه را كه شما پنهان كرديد آشكار سازد.» اجتماع ايشان به فساد گراييده بود، و چنان در اجراى جرمها مهارت پيدا كرده بودند كه هيچ اثرى از آن باقى نمى‌گذاشتند كه از روى آن معلوم شود فاعل جنايت چه كس بوده است. و چنان از مسئوليت عمومى حفظ امنيّت دور شده بودند كه خبرهاى شهر را از مقامات مسئول پنهان نگاه مى‌داشتند، ولى خدا آشكارا به ايشان مى‌گويد

«وَ اللَّهُ مُخْرِجٌ ما كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ» [٧٣] «فَقُلْنا اضْرِبُوهُ بِبَعْضِها كَذلِكَ يُحْيِ اللَّهُ الْمَوْتى‌ وَ يُرِيكُمْ آياتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ‌- پس گفتيم: پاره‌اى از آن (قربانى) را به او (كشته) بزنيد.

خداوند مردگان را چنين زنده مى‌كند و آيات خود را به شما مى‌نمايد، باشد كه بينديشيد و دريابيد.» پس چون يكى از اندامهاى شخص كشته شده را به پاره‌اى از گوشت گاو زدند، خدا آن كشته را زنده كرد و او گفت كه چه كسى او را كشته بود و مسئله‌