تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٥٨ - شرح آيات

انقلابها را در حيات واقعى بنى اسراييل عملى ساخت تا توانستند امتى با شكوه را بنا كنند.

الف: موسى به كوه طور سيناء رفت تا وحى الاهى را دريافت كند، و چون بازگشت قوم خود را در حال بازگشت به دوران جاهليت يافت

/ ١٥٤ «وَ إِذْ واعَدْنا مُوسى‌ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ وَ أَنْتُمْ ظالِمُونَ‌- و در آن هنگام كه با موسى وعده چهل شب گذاشتيم، و سپس شما بعد از او گوساله‌پرست شديد و ستمگر بوديد.» و اين مشكلى اعتقادى بود كه موسى آن را به اذن و فرمان خدا حل كرد و خدا گفت

[٥٢] «ثُمَّ عَفَوْنا عَنْكُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ‌- بعد از آن از شما در گذشتيم تا مگر سپاسگزار شويد.» [٥٣] «وَ إِذْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ وَ الْفُرْقانَ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ‌- و آن هنگام كه به موسى كتاب و فرقان داديم تا مگر راه يابيد.» موسى (ع) چه كرد؟ به فرمان خدا از گناه ايشان چشم پوشيد و كتاب را بر ايشان فروخواند (كه مشتمل بر ديدهاى عقايدى عمومى بود) و نيز فرقان را (كه در آن آموزشهاى تفصيلى براى زندگى آمده بود) و از اين راه رؤياهاى ايشان را اصلاح كرد و به ايشان آموخت كه چگونه از نفوس خود ريشه‌هاى استعباد را بركنند و بار ديگر به بردگى مال (گوساله) بازنگردند؛ و اين انقلاب فرهنگى بود.

[٥٤] ب: ولى پايان يافتن پرستش مال، در ميان بيشتر مردم، دليلى بر پايان يافتن نقش ثروت در تهديد آزادى اجتماع امت نيست. چه، در آن‌جا طبقه‌اى وجود دارد كه دلهاى ايشان به دوستى گوساله پرورش يافته است، و امت نيازمند عمل تطهيرى بود تا عناصر پليد و خبيث را از آن تصفيه كند.

«وَ إِذْ قالَ مُوسى‌ لِقَوْمِهِ يا قَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَكُمْ بِاتِّخاذِكُمُ الْعِجْلَ فَتُوبُوا إِلى‌ بارِئِكُمْ فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ عِنْدَ بارِئِكُمْ فَتابَ عَلَيْكُمْ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ‌- (و به ياد آوريد) آن زمان را كه موسى به‌