تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٨٢ - خلاصهاى از روش تدبر در قرآن

/ ٧٠

خلاصه‌اى از روش تدبّر در قرآن‌

پيش از عرضه داشتن روش و برنامه بايد به دو امر اشاره كنيم

الف: اين كه برنامه خلاصه‌اى است از آنچه در صفحات پيش گذشت و ما آن را براى سپردن به ذهن در اين جا خلاصه كرده‌ايم.

ب: همان‌گونه كه قرآن دو جنبه تزكيه و تعليم دارد، برنامه نيز چنين است و ما آنها را با هم تركيب مى‌كنيم تا يك برنامه كامل در اختيار داشته باشيم

و اما برنامه خلاصه تدبّر چنين است

١- هدف از تدبّر، ساختن شخصيت خواننده و رسيدن او به هدفهاى مشروع خويش، و شناختن حق و يافتن نيروى كافى براى روان كردن آن است.

٢- تدبّر به معنى تفكر و انديشيدن منطقى در معنى حقيقى آيه است، در صورتى كه تفسير به رأى عبارت از بى‌نيازى نشان دادن به اين تفكر است از راه جعل كردن معنايى براى آيه؛ و تدبّر واجب است و تفسير/ ٧١ به رأى حرام.

٣- محور تدبّر بحث و جستجو درباره آن قوانين علمى است كه آيات قرآن آنها را شامل مى‌شود، يا آن روشهاى تربيتى كه اين آيات از آنها حكايت مى‌كند، و به صورت خلاصه شناختن ظاهر تربيت و باطن علم از قرآن است.

٤- محور تدبر منحصر به حقايقى است كه فكر شخص تدبر كننده مى‌تواند آنها را بفهمد (و به نام محكم خوانده مى‌شود) اما آنچه را كه نمى‌تواند بفهمد (و به‌