تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٨١ - تدبر و تحقق بخشيدن به قرآن

كه هر مثل را مى‌تواند با تجسم بخشيدن به منظور آن بر خود تطبيق كند. و اين كه به هر پاداشى، در صورتى كه به انجام دادن كار نيك بپردازد، مى‌تواند برسد، و اگر گناهى مرتكب شود گرفتار عقوبت آن خواهد شد، و بدين گونه چنان مى‌شود كه/ ٦٩ آيات كتاب خدا بر گرد جان او گردش مى‌كند و از اين راه تربيت ذات و تزكيه نفس او امكانپذير مى‌شود.

به همين رو در حديث از امام صادق عليه السلام درباره اصحاب پيغمبر (ص) آمده است كه «يكى از ايشان در مدت يك ماه يا كمتر يك بار خواندن قرآن را به پايان مى‌رسانيد؛ قرآن نبايد به شتاب خوانده شود، بلكه لازم است به آهستگى و با توجه خوانده شود، و چون به آيه‌اى برسى كه از بهشت در آن سخن رفته، در آنجا توقف كن و از خداى تعالى خواستار بهشت شو، و چون به آيه‌اى برسى كه در آن از آتش ياد شده، توقّف كن و از آتش به خدا پناه بر» [٥].

اين در مورد پاداش و كيفر بود، و اما در مورد داستانهاى تاريخى، چگونه ممكن است در پرتو آنها تزكيه نفس عملى شود؟

امام صادق (ع) مى‌گويد: «بر شما باد توجه به قرآن: آنچه را در آن بيابيد كه سبب نجات كسى پيش از شما بوده، بپذيريد، و از آنچه سبب هلاك كسان پيش از شما شده دورى گزينيد» [٦].

از اين راه مى‌توانيم كجرويهايى را كه دلخواه جانهاى ما است كشف كنيم، و آماده اصلاح كردن آنها با قرآن شويم. و نيز مى‌توانيم آيات را به شكلى فراگيرتر و ژرفتر بفهميم، از آن رو كه همسر شدن با قانون (موجود در قرآن) از طريق تحقّق بخشيدن آن بر نفس (به اعتبار آن همچون موضوع خارجى قانون) عاليترين وسيله براى فهم آن هر دو با هم است.