تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٦٣٠ - فداكارى دژ دستاوردها است

/ ٦٧٧ ولى گروه ديگرى نيز در ميدان جنگ بودند كه گرفتار خسارت شدند، و درباره ارزشهاى رسالتى به شك و ترديد افتادند، و گفتند كه اگر پيروزى از آن ما بود، پس با كشته دادن زيان ديديم؟ و پس از آنكه قرآن فلسفه جانبازيها و زيانها را بيان مى‌كند، و سببهاى تربيتى شكست خوردن اين گروه و ديدن زيانهاى كوچك را آشكار مى‌سازد، مى‌گويد كه اين امر به زمان پيش از جنگ ارتباط پيدا مى‌كند كه در آن افراد اين طايفه و گروه به گناهكارى مى‌پرداختند و هنوز ايمان چنان كه لازم است در قلبهايشان براى رويارويى يا فداكاريها رشد نكرده بود.

سپس قرآن مؤمنان را از آن بر حذر مى‌دارد كه درباره زيانهاى وارد شده به ايشان توجه فراوان نداشته باشند و آنها را بزرگ نكنند، و مى‌گويد: امكان آن وجود داشت كه كشته شدگان به سببى ديگر (مثلا بيمارى وبا) از دنيا بروند، در صورتى كه اكنون براى زنده نگاه داشتن رسالت به سوى رحمت خدا شتافته‌اند، كه به زودى ايشان و همه مردگان براى حساب در كنار يكديگر جمع مى‌كند.

شرح آيات

فداكارى دژ دستاوردها است‌

[١٤٩] دستاوردهاى رسالتى نيازمند نيرويى براى پاسدارى از آنها است، و بدون آمادگى براى فداكارى در راه آنها، در معرض خطر دشمنان قرار خواهد گرفت، چه، آنان از مسلمانان تنها اين را نمى‌خواهند كه دست از جنگ بكشند، بلكه اين را مى‌خواهند كه مسلمانان به جاهليتى بازگردند كه خداى متعال از آن بيرونشان آورد، و در اين كار خسارتى جبران ناپذير براى امت است.

«يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا الَّذِينَ كَفَرُوا يَرُدُّوكُمْ عَلى‌ أَعْقابِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خاسِرِينَ‌- اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، اگر از كسانى كه كافر شده‌اند فرمان بريد، شما را از دين بازگردانند، و زيان ديده بازخواهيد گشت.» يعنى اگر به عقب بازگرديد، به جايى بازگشته‌ايد كه خسارت و ضرر است.