تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٦١٨ - شرح آيات

نفر بوده‌اند، بلكه اين كار بايد به مقياس تاريخى صورتپذير شود و به يافتن پاسخ اين سؤال بپردازيم كه: نسبت حقيقت در آن چند است؟ و مقدار ايمان داشتن اصحاب آن چه اندازه است؟ و نقاط ضعف در جوامع دشمنانى كه بايد بر آنها پيروز شود كدام است؟ و همچنين.

/ ٦٦٥ هنگامى كه به سنتهاى خدا در تاريخ بازمى‌گرديم، به اين نتيجه مى‌رسيم كه حق به شرطى پيروز مى‌شود كه مؤمنان صادقى به آن وجود داشته باشند، و به همين سبب قرآن ما را به اين حقايق متذكر مى‌سازد و مى‌گويد

«قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌ فَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُروا- پيش از شما سنتهايى بوده و گذشته است، پس در زمين گردش كنيد و ببينيد،» به آثار امتهايى كه پيش از شما بوده و از دنيا رفته‌اند و عبرتها و درسهايى از خود بر جاى گذاشته‌اند نگاه كنيد كه مهمترين آنها اين است كه سبب از ميان رفتن آنها يك چيز بوده و آن تكذيب و دروغ شمردن حق است.

«كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ‌- كه پايان كار تكذيب كنندگان حق چگونه بوده است،» [١٣٨] و در ميدان بحث از سنتهاى خدا در زندگى سخن از قرآن به ميان مى‌آيد كه نقش آن نقش يادآور اين سنتها است كه نظر همگان را به آنها جلب مى‌كند. ولى تنها پرهيزگاران از آن بهره‌مند مى‌شوند، چه به حقيقت سنتها راه مى‌يابند و درسهاى آن را درباره خود تطبيق مى‌كنند و از آنها پند مى‌گيرند.

«هذا بَيانٌ لِلنَّاسِ وَ هُدىً وَ مَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِينَ‌- اين حجتى است براى مردم و هدايت و پندى براى پرهيزگاران.» كسانى كه از پروردگار خويش ترس دارند، و آماده ملتزم شدن به حقّ‌اند، اين حق را كشف مى‌كنند. اما كسانى كه تنها به خودشان و هواهاى نفس و شهوات خويش توجه دارند، حق را نمى‌شناسند، زيرا كه اساسا خواستار راهيابى به آن نيستند.

[١٣٩] يكى از سنّتهاى خدا در اجتماع اين است كه صاحبان ايمان پيروز