تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٥٦ - قرآن حكيم، در ميان محكم و متشابه

/ ٤٥

قرآن حكيم، در ميان محكم و متشابه‌

از آنجا كه قرآن مجيد خطاب مستقيم از خداى آفريننده هر انسان و به هر انسان است، ناگزير مى‌بايستى قابل فهم همه انسانها بوده باشد. به همان اندازه كه بر ايشان مسلّط باشد مفهوم است، از آن رو كه خطاب است، و بدين سبب مسلّط است كه از خدا است، و چون مردمان از لحاظ علم و ايمان با يكديگر اختلاف دارند، ناگزير آيات قرآن درجات گوناگون دارد، و دشوارى از همين جا پيش مى‌آيد، بدان جهت كه درجه عالى براى كسانى كه درجه پايين دارند نامفهوم است.

و در اين جا خود قرآن براى حل كردن مشكل دخالت مى‌كند، و آن بدين گونه است كه مردمان را در مرزهاشان نگاه مى‌دارد و به آنان فرمان مى‌دهد كه آيه نامفهوم را كنار گذارند. آن را براى كسانى كنار گذارند كه درجات دانش ايشان با آن متناسب است، و خودشان از آياتى پند و دستور گيرند كه در حدّ و مرز افكارشان است و با تراز پختگى عقلى ايشان مى‌خواند. و قرآن حكيم آيه قابل فهم را به نام «محكم» مى‌خواند، و آن را كه درجه‌اى برتر از سطح فهم خواننده دارد «متشابه»، و به مردمان فرمان مى‌دهد كه از محكم پيروى و متشابه را ترك كنند.

/ ٤٦ و از اين جا درمى‌يابيم كه مردمان در تفاوت گذاشتن ميان محكم و متشابه با يكديگر برابر نيستند. محكمى كه در نزديك فرد مسلمان آشكار مى‌نمايد و با سطح فكرى او سازگار است، نسبت به فرد ديگر كه سطح فكرى پايينترى داشته‌