پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٥ - شرح و تفسير جود و بخشش بىانتهاى او

است به مسائل رفاهى و آنچه مايه آرامش و آسايش و لذّت و نشاط مى‌گردد.

يا اينكه تعبير اوّل اشاره به نعمت‌هاى فردى است و تعبير دوم (با توجّه به تعبير «ألقسم» كه از مادّه قسمت است) اشاره به بهره‌هاى اجتماعى است.

يا اينكه «فوائد النّعم» اشاره به روزى‌هايى است كه به هر حال به سراغ انسان مى‌آيد، مانند: آب و هوا و نور آفتاب و روزى‌هاى ناخواسته و بى‌تلاش؛ و تعبير به «عوائد المزيد و القسم» ناظر به روزى‌هايى است كه با تلاش و كوشش و مديريّت صحيح و درايت و هوشيارى نصيب انسان مى‌شود. اين احتمال وجود دارد كه دو تعبير فوق اشاره به همه اين تفسيرها باشد.

در توصيف بعد و ادامه همين مطلب، مى‌افزايد: «همه بندگان، جيره خوار اويند، و روزى همه آنها را تضمين كرده، و قوت آنها را معيّن ساخته است». عياله الخلائق، ضمن أرزاقهم، و قدّر أقواتهم).

تعبير به «عيال» از يك سو، اشاره به محبّت و عنايت پروردگار نسبت به بندگان است، و از سوى ديگر مقدّمه‌اى است براى بيان تضمين ارزاق آنها؛ چرا كه هر كس در برابر عيال و اهل بيت خود، احساس مسئوليّت مى‌كند. امكان ندارد خداوند بنده‌اى را بيافريند، ولى روزى او را مقدّر نساخته باشد و اگر مى‌بينيم در جهان امروز و ديروز، جمعى از گرسنگى جان مى‌بازند، به دليل مظالم و افزون طلبى‌هايى است كه ظالمان و ستمگران دارند و بهره ديگران را، غاصبانه به خود اختصاص مى‌دهند. و گاه نيز به دليل عدم تلاش و كوشش و به كار نبستن مديريّت صحيح است؛ و گر نه اين سفره گسترده الهى، پاسخگوى نيازهاى همه انسانها تا پايان جهان است.

سپس به نعمت‌هاى معنوى پرداخته، مى‌فرمايد: «خداوند راه را به علاقه‌مندان خود، و جويندگان آنچه نزد اوست، نشان داده است، (تا هر كس طالب او و عاشق‌