پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧٦ - نكته آيا روزى هر كس مقدّر است؟

مايه صلاح حالش بوده مقرّر فرموده. اين تعبيرات سؤالات متعدّدى بر مى‌انگيزد.

نخست اينكه: اگر چنين است پس تلاش و كوشش، براى رزق و روزى چه مفهومى مى‌تواند داشته باشد؟

ديگر اينكه: اين گونه برداشت‌ها سبب ركود فعّاليت‌هاى اجتماعى و عقب ماندگى جامعه مى‌گردد؛ جامعه‌اى كه بايد پر نشاط و پر اميد به فعّاليت‌هاى گسترده بپردازد و در ميدان رقابت از جوامع غير مسلمان عقب نماند.

قرآن مجيد مى‌فرمايد: « «نَحْنُ قَسَمْنا بَيْنَهُمْ مَعِيشَتَهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ رَفَعْنا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجاتٍ»؛ ما معيشيت و (روزى) آنها در حيات دنيا در ميانشان تقسيم كرديم و بعضى را بر بعضى برترى داديم». [١] ولى پاسخ اين سؤال‌ها در روايات اسلامى آمده است كه هر گاه كنار هم چيده شود، ابهامى باقى نمى‌ماند.

از يك سو، در همين نهج البلاغه و كلمات مولا مى‌خوانيم: «إنّ الرّزق رزقان: رزق تطلبه، و رزق يطلبك، فإن أنت لم تأته أتاك؛ روزى بر دو گونه است: قسمتى از آن، تو بايد به دنبالش بروى و قسمتى از آن، او به دنبال تو مى‌آيد به گونه‌اى كه اگر به سراغش نروى به سراغ تو خواهد آمد». [٢] واقعيت نيز چنين است كه قسمت مهمّى از روزى چيزى است كه انسان بايد در راه آن تلاش و كوشش كند و تمام هوش و استعداد و توان خود را به كار گيرد و بدون اينها هرگز به آن نخواهد رسيد؛ ولى بخش ديگرى روزى‌هاى ناخواسته است كه به سراغ انسان مى‌آيد و به او نشان مى‌دهد كه اگر چه تلاش و كوشش يك اصل مهم است، امّا رازقيّت خدا منحصر به آن نيست و در همه حال بايد به او دل بست و همه چيز را از او دانست.

[١] سوره زخرف، آيه ٣٢.

[٢] نهج البلاغه، نامه ٣١.