پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٩ - نكته مجسّمه كيانند؟

امام عليه السّلام با اين تعبيرات محكم و قاطع- كه در چهار صورت بيان شده- انواع و اقسام شرك و تشبيه خداوند متعال به مخلوقات را نفى مى‌كند و همگان را از گرفتار شدن در وادى شرك، بر حذر مى‌دارد! و مرز توحيد موحّدان را با شرك مشركان مشخّص مى‌سازد:

در جمله اوّل، تشبيه به بت‌ها را نفى مى‌كند.

در جمله دوّم، زينت و آرايشى همچون زينت مخلوقات را براى خدا باطل مى‌شمرد (مثل تعبيرى كه بعضى از افراد بسيار نادان و ساده لوح درباره خدا داشتند، كه او را به صورت نوجوانى زيبا روى، با موهاى مجعّد مى‌پنداشتند).

و در جمله سوم، وجود اجزا و اعضايى همچون دست و پا را براى او منتفى مى‌داند.

و در جمله چهارم، اعتقاد به نيروهاى مختلف، مانند بينايى و شنوايي و بويايى (همچون مخلوقات) را بى اساس معرّفى مى‌كند و به اين ترتيب، از زواياى مختلف، پندارهاى شرك آلود را در هم مى‌كوبد.

نكته مجسّمه كيانند؟

«مجسّمه» (به كسر سين) به كسانى گفته مى‌شود كه براى خدا جسم قائل هستند و حتّى تصريح مى‌كنند دست و پا و گوش و چشم دارد و گاه به آنها «مشبّهه» (به كسر باء) نيز گفته مى‌شود؛ به جهت اينكه خدا را به مخلوقات مادّى تشبيه مى‌كنند.

اين اعتقاد از دير ايّام در ميان افراد بشر بوده و انسانهايى كه بر اثر كوتاهى فكر نمى‌توانستند چيزى را ماوراى طبيعت مادى تصوّر كنند و تمام انسشان با مادّيات و اجسام بوده است خدا را همچون اجسام مادّى و يا همچون خودشان مى‌پنداشتند.