پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠١ - خطبه در يك نگاه

خطبه ٩٢ [١] و من كلام له عليه السّلام لمّا أراده الناس على البيعة بعد قتل عثمان‌

اين سخن را امام وقتى ايراد كرد كه مردم بعد از قتل عثمان، مى‌خواستند با او بيعت كنند (و او مى‌خواست با اين سخن هم به مردم اتمام حجّت كند و هم بى‌اعتنايى خود را به مقام، ثابت نمايد).

خطبه در يك نگاه‌

يكى از شارحان معروف نهج البلاغه (مرحوم علّامه خويى) مى‌نويسد: «از روايات استفاده مى‌شود كه سبب ايراد اين خطبه آن بود كه خلفاى پيشين سنّت رسول‌

[١] سند خطبه: نويسنده «مصادر نهج البلاغه» در ذيل اين خطبه مى‌گويد: «طبرى» و «ابن اثير» آن را در حوادث سال ٣٥ هجرى با تفاوت مختصرى نقل كرده‌اند و آنچه از مراجعه به اين دو مدرك استفاده مى‌شود، اين است كه امام عليه السّلام اين جمله‌ها را پشت سر هم به صورت يك خطبه بيان نفرموده؛ بلكه بين آن حضرت و مردم گفتگوهايى در زمينه خلافت شد و امام سخنانى بيان فرمود كه مرحوم «سيّد رضى» همه آنها را در كلام بالا جمع آورى كرده و گفتگوهاى مردم را از آن حذف نموده است.

از آنچه در بالا گفته شد، استفاده مى‌شود كه اين كلام قبل از «سيّد رضى» از دو منبع معروف اهل سنّت نقل شده است؛ سپس «سيّد رضى» از منبعى كه نزد او معتبر بوده است، آن را نقل كرده است (به تاريخ طبرى، جلد ٣، صفحه ٤٥٦ و تاريخ كامل ابن اثير، جلد ٣، صفحه ١٩٠ به بعد مراجعه شود) همچنين «شيخ مفيد» در «الجمل» صفحه ٤٨، و «ابن جوزى»، در «تذكرة الخواص، صفحه ٥٧، اين خطبه را نقل كرده‌اند.