پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٠٨ - شرح و تفسير زهد پيامبر خدا

شرح و تفسير زهد پيامبر خدا

در اين بخش از خطبه امام عليه السّلام به ذكر اوصاف والاى پيامبر و بى‌اعتنايى او نسبت به زرق و برق دنيا مى‌پردازد تا نمونه‌اى جامع و الگويى كامل براى بحث‌هاى پيشين اين خطبه باشد و نشان دهد چگونه يك انسان مى‌تواند در پرتو ايمان و آگاهى و عمل صالح از خطرات دنياپرستى در امان بماند. مى‌فرمايد: «او دنيا را بسيار حقير و كوچك مى‌شمرد و آن را خوار و بى‌مقدار مى‌دانست و در ديدگاه ديگران نيز تحقيرش مى‌نمود!» (قد حقّر الدّنيا و صغّرها، و أهون بها و هوّنها).

اين تعبيرات اشاره روشنى به مقام زهد پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله است؛ زيرا كسى كه دنيا را حقير بداند و حقارت آن را به ديگران نيز توصيه كند، به يقين وابستگى و دلبستگى به دنيا نخواهد داشت! چرا كه شى‌ء حقير و بى‌مقدار، ارزشى ندارد كه عقل او را بربايد و قلب او را به خود جذب كند.

سپس در تأكيد اين معنا مى‌افزايد: «و مى‌دانست كه خداوند براى احترام و گرامى داشت او، دنيا را از وى گرفته و به خاطر حقارتش آن را براى ديگران گسترده ساخته است!» (و علم أنّ اللّه زواها [١] عنه اختيارا [٢]، و بسطها لغيره احتقارا).

اين سخن شبيه چيزى است كه خداوند در سوره زخرف بيان فرموده است: « «وَ لَوْ لا أَنْ يَكُونَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً لَجَعَلْنا لِمَنْ يَكْفُرُ بِالرَّحْمنِ لِبُيُوتِهِمْ سُقُفاً مِنْ فِضَّةٍ وَ مَعارِجَ عَلَيْها يَظْهَرُونَ وَ لِبُيُوتِهِمْ أَبْواباً وَ سُرُراً عَلَيْها يَتَّكِؤُنَ وَ زُخْرُفاً وَ إِنْ كُلُّ ذلِكَ لَمَّا مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةُ عِنْدَ رَبِّكَ لِلْمُتَّقِينَ»؛ اگر (تمكّن كفار از مواهب مادى)

[١] «زوى» از مادّه «زىّ» (بر وزن طىّ) به معناى جمع كردن و گرفتن و بردن و دور كردن است و در عبارت فوق به همان معناى دور كردن مى‌باشد.

[٢] «اختيار» در اينجا به معناى برگزيدن و گرامى داشتن است، در مقابل «احتقار» كه به معناى حقير و خوار شمردن است.