پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢٠ - شرح و تفسير عالمان و عالم نمايان

آن جديّت در امر دنيا و اين سستى و كسالت در امر آخرت، به خاطر آن است كه باورهايش نسبت به آخرت ضعيف و اعتقادش به وعده‌هاى الهى سست و بى‌پايه است. دنيا را نقد پنداشته و آخرت را نسيه! از همين رو در آخرين جمله مى‌فرمايد: «گويى آنچه را براى آن كار مى‌كند (از امور دنيا) و لذّات زود گذرش بر او واجب است، و آنچه در آن سستى نشان مى‌دهد از او ساقط مى‌باشد!». (كأنّ ما عمل له واجب عليه؛ و كأنّ ما ونى فيه ساقط عنه). [١] تعبير به كشت و كشتزار درباره دنيا و آخرت اقتباس از اين آيه شريفه است: «مَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَ مَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيا نُؤْتِهِ مِنْها وَ ما لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ نَصِيبٍ»؛ كسى كه زراعت آخرت را بخواهد بر محصولش مى‌افزاييم و كسى كه كشت دنيا را بطلبد مقدارى از آن را به او مى‌دهيم، امّا در آخرت هيچ بهره‌اى نخواهد داشت». [٢] دنيا مى‌تواند مزرعه پر بركت آخرت باشد و مى‌تواند كشتزار كم درآمد اين دنيا.

اعمال خوب و بد، بذرهايى است كه در آن افشانده مى‌شود؛ اعمال نيك، مانند بذرى است كه هفت خوشه و از هر خوشه‌اى يك صد دانه و بيشتر ثمر مى‌دهد؛ و اعمال بد، همچون بذرى است كه در شوره‌زار افشانده مى‌شود كه‌ «لا يَخْرُجُ إِلَّا نَكِداً» [٣] «جز بهره‌اى اندك از آن حاصل نمى‌شود».

ضمنا جمله اخير به خوبى نشان مى‌دهد كه اعمال نيك و بد از اعتقادات قوى و سست سرچشمه مى‌گيرد.

(١) «ونى» از مادّه «ونى» (بر وزن رمى) به معناى سستى ورزيدن و اظهار ضعف و خستگى است.

(٢) سوره شورى، آيه ٢٠.

(٣) سوره اعراف، آيه ٥٨.