پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠٥ - شرح و تفسير مأموريتهاى فرشتگان

درست است كه ما وظيفه داريم تمام الفاظ را كه در قرآن مجيد و تعبيرات معصومين عليهم السّلام به كار گرفته شده، بر معانى حقيقى حمل كنيم و كنايه و مجاز جز با وجود قراين روشن ميسّر نيست، ولى با توجّه به تعبيراتى كه در ادامه اين خطبه درباره اوصاف فرشتگان آمده بعيد به نظر مى‌رسد كه بتوان آنها را بر معناى ظاهرى حمل كرد؛ مانند: (و منهم من قد خرقت أقدامهم تخوم الأرض السّفلى ...) و همچنين تعبيراتى كه در خطبه‌هاى گذشته درباره فرشتگان آمده بود؛ مانند آنچه در خطبه اوّل درباره فرشتگان آمده: (و منهم الثّابتة في الأرضين السّفلى أقدامهم، و المارقة من السّماء العليا أعناقهم ...) «گروهى از آنان (از آن قدر عظيم و بزرگند كه) پاهايشان در طبقات پايين زمين، ثابت و گردنهايشان از آسمان بالا، گذشته است ...» [١]. اين تعبيرات مى‌تواند قرينه خوبى باشد بر اينكه اينگونه اوصاف جنبه كنايى و معنوى دارد نه ظاهرى و مادّى.

سپس در ادامه اين سخن، به برخى از ويژگى‌هاى فرشتگان اشاره مى‌كند و مى‌فرمايد: «آنها هرگز، اسرار شگفت‌انگيز آفرينش مخلوقات را به خود نسبت نمى‌دهند (هر چند خود به فرمان خدا واسطه در خلق باشند) و هيچ گاه ادّعا نمى‌كنند كه در آفرينش چيزى، با او شركت دارند». (لا ينتحلون‌ [٢] ما ظهر في الخلق من صنعه، و لا يدّعون أنّهم يخلقون شيئا معه ممّا انفرد به). بلافاصله از همان تعبيرى كه قرآن در مورد تسليم مطلق فرشتگان در برابر اراده خدا بيان كرده، استفاده مى‌كند و مى‌فرمايد: «بلكه آنها بندگان گرامى (خدا) هستند كه هيچگاه در سخن بر او پيشى نمى‌گيرند و به فرمان او (بى هيچ كم و كاست) عمل مى‌كنند». «بَلْ»

[١] رجوع شود به جلد اوّل پيام امام امير المؤمنين عليه السّلام، صفحه ١٥٩.

[٢] «ينتحلون» از مادّه «انتحال» به معناى ادّعا كردن چيزى به نفع خويش است، در حالى كه تعلّق به ديگرى دارد.