پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٣٠ - نكته فلسفه احكام

ملكين: واحدا عن يمينه، و واحدا عن شماله، يستغفرون له ربّه و يدعوان بقضاء حاجته؛ بنده‌اى كه در طريق بر آوردن حاجت برادر مؤمنش گام بر مى‌دارد خداوند دو فرشته را مأمور مى‌كند: يكى از طرف چپ با او مى‌روند و پيوسته براى او استغفار مى‌كنند و بر آوردن حاجات او را از خدا مى‌خواهند» [١].

نكته فلسفه احكام‌

بسيار مى‌شود كه طبيبان آگاه، بيماران خود را از آثار مهمّ داروهاى شفابخش و غذاهاى تقويتى كه درمان بيمارى‌ها را تسريع مى‌كند با خبر مى‌سازند؛ تا با شوق و علاقه بيشتر داروهاى تلخ را تحمّل كنند و دستورات طبيب را دقيقا بكار بگيرند.

طبيبان روحانى نيز دقيقا همين مسير را مى‌پيمايند و فلسفه تشريع احكام و آثار حيات بخش برنامه‌هاى دينى را براى مردم شرح مى‌دهند تا آتش اشتياق را در دل آنها شعله‌ور سازند و با عزمى راسخ به دنبال انجام برنامه‌ها بفرستند.

بيان فلسفه احكام كه نمونه روشنى از آن در خطبه بالا ديده مى‌شود، علاوه بر اينكه شوق و علاقه مردم را براى انجام وظائف دينى افزون مى‌كند و تحمّل ناراحتى را براى انجام پاره‌اى از وظايف سخت و سنگين آسان مى‌سازد، چند فايده ديگر نيز دارد:

١- به همه مردم هشدار مى‌دهد كه بايد در چه مسيرى حركت كنند تا فلسفه حكم پياده شود؛ مثلا هنگامى كه مى‌گويد: «فرض اللّه ... الحجّ تشييدا للدّين؛ خداوند حج را سبب قدرت و قوّت اسلام قرار داده است». [٢] مفهومش اين است كه مراسم حج را آنچنان با شكوه برگزار كنند كه به اين هدف والا برسند، نه اينكه تنها به آداب صورى حج و تشريفات ظاهرى آن قناعت كنند.

[١] كافى، جلد ٢، صفحه ١٩٥، حديث ١٠.

[٢] خطبه حضرت زهرا عليها السّلام، احتجاج طبرسى، جلد ١، صفحه ٢٥٨، چاپ انتشارات اسوه.- قريب به همين معنا، از على عليه السّلام در كلمات قصار (كلمه ٢٥٢) نقل شده است.