پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧٧ - نكته آيا روزى هر كس مقدّر است؟

در روايت ديگرى مى‌خوانيم: «از جمله دعاهايى كه مستجاب نمى‌شود، دعاى انسان سالمى است كه در خانه نشسته و دست از تلاش و كوشش برداشته و عرضه مى‌دارد: خدايا به من روزى ده! (فرشتگان الهى) به او مى‌گويند: اين دعاى تو مستجاب نيست. برخيز و تلاش كن». امام صادق عليه السّلام مى‌فرمايد: «أربع لا يستجاب لهم دعاء: الرّجل جالس في بيته، يقول: يا ربّ ارزقني! فيقول له: ألم آمرك بالطّلب». [١] از سوى ديگر، تقديرات الهى در بسيارى از موارد هماهنگ با تدبيرات ما است؛ يعنى خداوند مقدّر كرده آنها كه تلاش و كوشش مى‌كنند سهم بيشترى داشته باشند و آنها كه سست و تنبل‌اند سهم كمتر. اين هماهنگي تقدير و تدبير، پاسخ روشنى به كسانى مى‌دهد كه به بهانه تقدير از تدبير سرباز مى‌زنند و تن به تنبلى مى‌دهند.

از سوى سوم، بى‌شك استعداد جسمانى و فكرى همه انسان‌ها يكسان نيست و افراد بشر از نظر هوش و استعداد و مديريّت اقتصادى و توان جسمى براى كار كردن بسيار تفاوت دارند و همين، سرچشمه تفاوت بهره‌هاى آنها در اين قسمت مى‌شود؛ آن كس كه اين تفاوت‌ها را مقدّر كرده، طبعا تفاوت‌هاى روزى را نيز مقدّر فرموده است و انتظار يكسان بودن همه انسانها از نظر روح و جسم، انتظار بسيار بى‌جايى است؛ مانند انتظار مساوى بودن همه اعضاى بدن و تمام استخوان‌ها و عضلات؛ چرا كه در مجموعه بدن، هر عضوى مأموريتى دارد و توان او به اندازه مأموريت اوست و مجموعه جهان انسانيّت نيز، همانند يك بدن است با تفاوت‌ها در جهات مختلف و طبعا با تفاوت در بهره‌هاى روزى.

نتيجه اينكه: آنچه در خطبه بالا درباره تقدير ارزاق آمده، مى‌تواند اشاره‌اى به تمام آنچه در سه نكته بالا گفتيم بوده باشد و اين چيزى بر خلاف عدالت نيست؛ بلكه عين عدالت و حكمت است.

[١] ميزان الحكمه، جلد ٢، حديث ٥٧٠١.