شمرده، اشاره به وجود مقدّس خودش دانسته‌اند كه بعد از بيان اوصاف پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به بيان اوصاف خويش مى‌پردازد و خود را طبيب سيّارى مى‌داند كه تمام وسايل لازم را براى علاج بيماران فراهم ساخته است و گويى اجماع شارحان نهج البلاغه بر اين معناست. تنها كسى كه اين جملات را اوصاف پيامبر صلّى اللّه عليه و آله دانسته و ادامه بحث‌هاى فراز گذشته مى‌شمرد، «آمدى» در كتاب «غرر الحكم» است، كه مى‌گويد:

«إنّه في ذكر رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله؛ اين اوصاف درباره پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله است» [١].

ولى ارتباط اين جمله، با جمله‌هاى سابق از يك سو و انطباق دقيق آن بر اوضاع و شرايط پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله از سوى ديگر تأييد مى‌كند كه اين اوصاف درباره رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله باشد و ما تعجّب مى‌كنيم چگونه همه شارحان نهج البلاغه اين مطلب را- لا اقل- در حدّ يك احتمال مطرح نكرده‌اند؛ در حالى كه هيچ شاهد و قرينه‌اى براى ادّعاى خودشان اقامه ننموده‌اند. درست است كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و على عليه السّلام هر دو از يك شجره مباركه و هر دو شبيه روح واحدى هستند كه در دو بدن قرار گرفته است و اوصافى كه درباره يكى از اين دو بزرگوار صادق است، درباره ديگرى نيز صادق مى‌باشد؛ ولى از نظر روشن شدن واقعيّات بايد مرجع ضماير اين بخش از خطبه معلوم گردد و خوانندگان عزيز نيز به هنگام مطالعه شرح اين اوصاف، تصديق خواهند كرد كه با پيامبر صلّى اللّه عليه و آله سازگارتر است.

به هر حال، مى‌فرمايد: «او طبيبى است سيّار كه با طبّ خويش، همواره به گردش مى‌پردازد، (و در جستجوى بيماران است) مرهم‌هايش را كاملا آماده ساخته و براى موارد نياز (و اضطرار) جهت داغ كردن محلّ زخم‌ها ابزارش را گداخته نموده، براى قلب‌هاى نابينا؛ گوش‌هاى ناشنوا، و زبان‌هاى گنگ آماده است و با داروى خود، در جستجوى بيماران غافل و سرگردان است». (طبيب دوّار بطبّه، قد أحكم مراهمه‌ [٢]، و

[١] غرر الحكم و درر الكلم، حكمت شماره ٦٠٣٣ (شرح فارسى، جلد ٤، صفحه ١٧٩٤).

[٢] «مراهم» جمع «مرهم» به معناى داروهاى نرمى است كه بر زخم‌ها مى‌نهند.