پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٣٥ - نكته باز هم انسانها و فرشتگان

نكته باز هم انسانها و فرشتگان‌

در اين خطبه امام عليه السّلام صفات فرشتگان را به صورت بسيار گسترده بيان فرموده است؛ به همين هدف مهمى را در اين بيان تعقيب مى‌كند كه تمام ريزه‌كارى‌ها را شرح مى‌دهد. به نظر مى‌رسد كه هدف اصلى امام عليه السّلام دو چيز است: نخست، همان مطلبى است كه خطبه براى آن ايراد شده و آن معرفت صفات الهى، به دور از هر گونه تفكّر شرك آميز است؛ نه آلوده تشبيه شدن و نه آلوده تعطيل گشتن.

ديگر اينكه، منظور اين بوده كه انسانها را به سوى صفات فرشتگان سوق دهد؛ فرشتگانى كه پيوسته به كار خود مشغولند؛ همواره متواضع، خاضع و سر بر فرمانند؛ نه از كار خود خسته مى‌شوند و نه سستى و فتور در آنها راه مى‌يابد؛ نه گرفتار كينه و حسد هستند و نه اختلاف و پراكندگى؛ نه اعمال خود را بزرگ مى‌شمرند و نه يأس و نوميدى در آنها راه مى‌يابد؛ جز به خدا نمى‌انديشند و جز در مسير طاعت او گام برنمى‌دارند.

درست است كه آفرينش انسان با آنها بسيار متفاوت است، بر آنها عقل حكومت مى‌كند و بر آدميان عقل و شهوت. ولى همان گونه كه اين معجون حيوانى و عقلانى- يعنى انسان- ممكن است تا سر حدّ حيوانات درنده بلكه پست‌تر از آن، سقوط كند «بَلْ هُمْ أَضَلُّ». همين طور استعداد آن را دارد تا به اوج افتخار فرشتگان برسد بلكه در اين پرواز ملكوتى خود، از آنها بالاتر رود و به جايى رسد كه «جز به خدا نبيند». و به همين دليل، فرشتگان مى‌توانند در جهاتى الگويى براى انسانها شوند.

از سوى ديگر، آگاهى از حضور فرشتگان در سرتاسر جهان- به گونه‌اى كه حتّى يك قدم از اين جهان پهناور از وجود آنها خالى نيست- نشانه مهمّى از حضور تدبير پروردگار در سرتاسر جهان هستى است و در اين امر، يك نكته تربيتى مهمّى است كه بر آگاهان پوشيده نمى‌باشد!