پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٤ - شرح و تفسير آفرينش آدم و بعثت پيامبران

آباد سازد و حجّت را بر بندگانش اقامه كند؛ و بعد از مرگ آدم، بندگان را از حجّت بر ربوبيّتش خالى نگذاشت و ميان فرزندان آدم و معرفت خويش پيوندى برقرار ساخت و قرن به قرن، حجت‌ها و دليل‌ها را بر زبان پيامبران برگزيده و حاملان ودايع رسالت خويش براى آنها اقامه نمود، سرانجام به وسيله پيامبر ما محمّد صلّى اللّه عليه و آله حجتش تمام شد (و سلسله پيامبران ختم گرديد) و بيان احكام و انذار و (بشارت) به آخر رسيد.

شرح و تفسير آفرينش آدم و بعثت پيامبران‌

در اين بخش از خطبه، امام عليه السّلام به مسأله آفرينش آدم بعد از مهيّا شدن زمين در تمام جهات مى‌پردازد و مى‌فرمايد: «هنگامى كه خداوند زمين خود را آماده ساخت و فرمان خويش را (در تمام جهات) نافذ كرد، آدم را از ميان تمام آفريده‌ها برگزيد و او را نخستين و برترين خلق خويش قرار داد!» (فلمّا مهد أرضه، و أنفذ أمره، اختار آدم، عليه السّلام، خيرة من خلقه، و جعله أوّل جبلّته). [١] تعبير به «أوّل جبلّته» (نخستين مخلوق خود) ممكن است اشاره به نخستين انسان از نظر ترتيب زمانى باشد، و يا نخستين مخلوق از نظر موقعيّت و مقام، و يا هر دو.

سپس مى‌افزايد: «خداوند او را در بهشت خود جاى داد و غذاهاى فراوان و گوارا در اختيارش نهاد و (در عين حال) پيشاپيش از آنچه ممنوعش كرده بود وى را بر حذر داشت، و آگاهش ساخت كه اقدام بر آن (تناول از درخت ممنوع) سبب نافرمانى او خواهد بود و مقام و منزلتش را به خطر مى‌افكند!». (و أسكنه جنّته، و

[١] «جبلّه»، به معناى طبيعت و فطرت انسان است (اين واژه از مادّه «جبل» به معناى كوه گرفته شده است و از آنجا كه فطرت انسان غير قابل تغيير است، مانند كوه كه نمى‌شود آن را جابجا كرد، به آن «جبّله» گفته شد).