پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨٦ - شرح و تفسير فتنه حاكمان شام و سرانجام دردناكشان

به اهتزاز در مى‌آيد و (دشمنانش) همچون شب تار، و درياى متلاطم روى مى‌آورند.

چه طوفان‌هاى سختى شهر كوفه را مى‌شكافد! و چه تندبادهايى كه بر آن مى‌گذرد و به زودى گروههاى مختلف به جان هم مى‌افتند؛ آنان كه سرپا هستند درو مى‌شوند و آنها كه از پا افتاده‌اند، لگد مال مى‌گردند!.

شرح و تفسير فتنه حاكمان شام و سرانجام دردناكشان‌

امام عليه السّلام در اين بخش- كه در واقع بخش اصلى خطبه است- از روى حوادث وحشتناكى كه در آينده در انتظار مردم عراق خواهد بود، پرده بر مى‌دارد و با دقّت هر چه تمام‌تر، جزئيّات بعضى از اين حوادث دردناك را تشريح مى‌كند تا شايد مردم آماده شوند و با هوشيارى بتوانند ضايعات آن را به حداقل برسانند. مى‌فرمايد:

«گويا مى‌بينم شخصى بسيار گمراه و گمراه كننده بر مردم شام مسلط شده، و همچون حيوانات بر آنها بانگ مى‌زند و (آن قدر پيشروى مى‌كند كه) پرچم‌هاى خويش را در اطراف كوفه نصب مى‌نمايد!» (لكأنّي أنظر إلى ضلّيل‌ [١] قد نعق‌ [٢] بالشّام، و فحص‌ [٣] براياته في ضواحي كوفان‌ [٤]).

سپس در توضيح بيشترى پيرامون اين فاجعه بزرگ مى‌افزايد: «هنگامى كه او دهن باز مى‌كند، و طغيانش به اوج مى‌رسد، و جاى پايش در زمين محكم مى‌گردد فتنه، فرزندان خود را با دندان‌هاى خويش مى‌گزد، و امواج جنگ به حركت در

[١] «ضلّيل» از مادّه «ضلال» به معناى گمراهى گرفته شده، و به معناى كسى است كه بسيار گمراه است و طبعا، هم گمراه است و هم گمراه كننده.

[٢] «نعق» از مادّه «نعق» (بر وزن نعل) در اصل به معناى صداى كلاغ است؛ سپس به صداهايى كه براى حركت حيوانات و امر و نهى آنها گفته مى‌شود، اطلاق شده و تعبير بالا اشاره به آن است كه بنى اميّه گروهى از مردم شام را تحميق كرده بودند و همچون حيوانات به هر جا مى‌خواستند، مى‌بردند.

[٣] «فحص» از مادّه «فحص» به معناى بحث و جستجو است.

[٤] «كوفان» به معناى كوفه است و در اصل به معناى تپه شن‌هاى دايره مانند و سرخ رنگ است.