پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦١٧ - خطبه در يك نگاه

خطبه ١١٠ [١] و من خطبة له عليه السّلام فى اركان الدّين‌

در اين خطبه امام عليه السّلام از اركان اسلام سخن مى‌گويد.

خطبه در يك نگاه‌

اين خطبه در واقع از دو بخش تشكيل شده: در بخش اوّل، امام عليه السّلام بهترين اسباب تقرّب به خدا را كه عبارت از ايمان، جهاد، اخلاص، نماز و زكات و مانند آن است، در ده عنوان بيان فرموده و فلسفه هر كدام را در عباراتى كوتاه و بسيار پر معنا ذكر مى‌كند.

[١] سند خطبه: به گفته نويسنده «مصادر نهج البلاغه» آغاز اين خطبه: «الحمد للّه فاطر الخلق، و خالق الأشباح» بوده و اين خطبه‌اى است كه در ميان اهل قبل از مرحوم سيّد رضى و بعد از او معروف و مشهور بوده و به نام خطبه «ديباج» شناخته مى‌شده است. از كسانى كه قبل از «سيّد رضى» آن را نقل كرده است مرحوم «صدوق» در «من لا يحضره الفقيه» (جلد ١، صفحه ١٣١) مى‌باشد كه آن را به صورت مسند با تفاوتهايى آورده است و همچنين در كتاب «علل الشرايع» و نيز در كتاب «تحف العقول» كه نويسنده آن نيز قبل از «سيّد رضى» مى‌زيسته آمده است و در كتاب «محاسن» هم ذكر شده است. (مصادر نهج البلاغه، جلد ٢، صفحه ٢٣٨).

ولى آنچه در «تحف العقول» آمده از «ألحمد للّه فاطر الخلق، و خالق الإصباح» شروع مى‌شود؛ سپس خطبه را بسيار مشروح‌تر از آنچه «سيّد رضى» آورده است، بيان مى‌كند و معروف بودن آن را به عنوان خطبه «ديباج» ذكر مى‌نمايد (تحف العقول صفحه ١٠٤- ١٠٧).