منهج اليقين (شرح نامه امام صادق عليه السلام به شيعيان) - گلستانه، سید علاء الدین - الصفحة ١٠١ - پرهيز از سخنى كه متضمن ظلم بر كسى باشد

باشد، چيز شيرين درو نخواهد كرد، و از شيرين، تلخ درو نمى‌كند. پس آن دو مرد، قبل از آن كه از آن جا برخيزند، با يكديگر صلح كردند.[١] و از آن حضرت، روايت كرده كه در تفسير اين آيه كه: «إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصادِ»[٢] فرمود كه: پلى است بر صراط كه بنده‌اى كه ظلمى كرده باشد يا مَظْلمه‌اى، از آن پل نمى‌گذرد.[٣] و «مِرصاد»، به حسب لغت، جايى است كه آن جا كسى انتظار كسى كِشد.

و بدان كه توبه از ظلم، آن است كه حقّ مظلوم را به او رسانند و توبه و انابت به درگاه الهى نمايند؛ زيرا كه ظلم، مركّب است از: حقّ اللَّه و حقّ النّاس. و اگر چنانچه آن مظلوم، فوت شده باشد و حق از جنس مال و حقوقى باشد كه به ميراث، منتقل شود، به ورثه بايد رسانيد.

و اگر چنين حقّى نباشد، مثل آن كه او را دشنامى داده باشد يا اهانتى رسانيده يا وارث نداشته باشد يا آن كه در جايى باشد كه دستِ ظالم به او نرسد تا تداركِ ظلم نمايد، بايد كه از براى او طلب آمرزش كند، چنانچه كلينى رحمه الله از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرموده كه: كسى كه بر كسى ظلم كند و آن شخص را نيابد، بايد كه استغفار از براى او كند؛ زيرا كه استغفار، كفّاره ظلم اوست.[٤]

[١]. الكافى، ج ٢، ص ٣٣٤، ح ٢٢.