نام آن چيز را پيش او ببرند[١]. و به تحقيق كه در باب آن حضرت صلى الله عليه و آله امرى متحقّق است كه دليل مى‌شود بر معايب دنيا و بدى‌هاى او؛ زيرا كه در دنيا با وجود رتبه خاص كه در درگاه الهى داشت، گرسنه مى‌بود و زخارف دنيا را با وجود قرب الهى، به او نداده بودند. پس بايد كسى كه صاحب فكر و بينا باشد، به عقل خود ملاحظه نمايد كه آيا خداى تعالى، حضرت پيغمبر را صلى الله عليه و آله به اين معنى عزيز و گرامى داشته يا او را خوار و حقير ساخته؟ پس اگر گويد كه او را خوار ساخته، دروغ مى‌گويد به حقّ خداوند عظيم، و اگر گويد كه‌[٢] گرامى داشته، پس‌[٣] بايد بداند كه خداى تعالى، ديگران را خوار كرده، از اين جهت كه وسعتِ دنيا به ايشان داده، و[٤] از آن كس كه از همه به او نزديك‌تر و قربش بيشتر است، باز داشته و به او نداده.

پس بايد كه هر پيروى‌كننده، پيروىِ پيغمبر خود صلى الله عليه و آله بكند و از عقبِ او برود و داخل شود در چيزى كه او داخل شده، و اگر چنين نكند، از هلاك، ايمن نباشد؛ زيرا كه خداى تعالى، ديگران را خوار كرده از اين جهت كه وسعت دنيا به ايشان داده و محمّد مصطفى صلى الله عليه و آله را علامتِ روز قيامت و بشارت‌دهنده به بهشت و ترساننده از عقوبت خود[٥] ساخته.

و از دنيا گرسنه بيرون رفت و بى‌عيب و نقص‌[٦] به دار آخرت رفت و سنگى بر روى سنگى نگذاشت تا وقتى كه از دنيا رحلت فرمود و دعوت خداوندِ خود را اجابت فرمود. پس چه عظيم‌[٧] است سنّت الهى بر ما از اين جهت كه چنين پيشرويى بر ما عطا فرموده كه متابعتِ او كنيم، و چنين راهبرى به ما داده كه از عقبِ او برويم. و واللَّه كه بر اين پيراهن خود، آن قدر پينه زده‌ام كه از آن كس كه پينه مى‌زد، شرمنده شدم و كسى به من گفت كه: آيا اين پيراهن را نخواهى انداخت؟ گفتم: از من دور شو كه وقتى كه صبح مى‌شود، مردم، آنهايى را كه شب رفته‌اند، تحسين خواهند كرد.[٨] يعنى بعد از آن كه صبح قيامتْ طلوع خواهد كرد، جمعى كه در خواب غفلت و مشغول ادراك لذّت دنيوى‌اند[٩]، خواهند دانست كه خطا كرده‌اند و راه نجات،[١٠] ترك دنياست.

و در وصيّتى كه به جهت امام حسين عليه السلام يا به جهت محمّد بن الحنفيه نوشته و در نهج البلاغة و

[١]. ب:« برند».