منهج اليقين (شرح نامه امام صادق عليه السلام به شيعيان) - گلستانه، سید علاء الدین - الصفحة ٧٧ - ب احاديث
گفتهاند كه: ترك تقيّه در اظهار برائت از اهل بيت عليهم السلام مستحب يا مباح است.[١] و مؤيّد اين مضمون است آن كه كلينى رحمه الله و عيّاشى از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كردهاند كه فرمود كه: چه چيز مانع شد ميثم تمّار را از تقيّه؟ واللَّه كه مىدانست كه اين آيه: «إِلَّا مَنْ أُكْرِهَ وَ قَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمانِ»، در شأن عمّار و اصحاب او نازل شده![٢] و از حديثى طويل كه شيخ طبرسى در كتاب احتجاج، از حضرت امير المؤمنين عليه السلام روايت كرده، مستفاد مىشود كه تقيّه كردن در مقام اضطرار به اظهار برائت، بهتر است از ترك، با آن كه ترك تقيّه جايز نيست.[٣] واللَّه تعالى يعلم!
و ابن بابويه رحمه الله در كتاب خصال، از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه: عمل نمودن به تقيّه در جايى كه محلّ تقيّه باشد، واجب است و مخالفت، قَسَم و كفّاره لازم نمىشود كسى را كه از روى تقيّه، قَسَم بخورد و غرضش در آن، دفع ظلم بوده باشد از خود.[٤] و در كتاب عيون أخبار الرضا عليه السلام، از آن حضرت عليه السلام قريب به اين مضمون، در حديثى كه شرايع دين را به جهت مأمون بيان فرموده، روايت نموده[٥] و در كتاب إكمال الدين، از حضرت امام رضا عليه السلام روايت كرده كه فرمود كه[٦]: كسى كه وَرَع ندارد، دين ندارد و كسى كه تقيّه ندارد، ايمان ندارد. و به تحقيق كه گرامىترين كس از شما پيش خداى تعالى، كسى است كه عمل به تقيّه بيشتر مىكند، پيش از آن كه قائم اهل بيت عليهم السلام ظاهر شود. پس كسى كه قبل از خروج قائم ما تركِ تقيّه كند، از ما نيست.[٧] و در كتاب معانى الأخبار، از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه ابو بصير سؤال كرد از تفسير قول الهى كه مىفرمايد: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا»[٨] فرمود كه: «اصْبِرُوا» يعنى صبر كنيد بر مصيبتها[٩]. «وَ صابِرُوا»، يعنى با ايشان به صبر، سلوك كنيد در باب تقيّه. و «وَ رابِطُوا»، يعنى چنانچه مرابطين حفظ سرحدّ مسلمانان مىكنند به نگاه داشتن اسب و تهيّه اسباب حَرب، شما محافظتِ آن كس بكنيد كه اقتدا به او مىكنيد، يعنى
[١]. تفسير العيّاشى، ج ٢، ص ٢٧١، ح ٧٣.