و در روايتى كه كلينى از آن حضرت روايت كرده، وارد شده كه: گناهى كه آمرزيده مى‌شود، گناهى است كه خداى تعالى، صاحبش را به سبب آن گناه، در دنيا عِقاب كرده باشد. پس او حليم‌تر و كريم‌تر از آن است كه بنده خود را دو مرتبه عِقاب كند. و گناهى كه بخشيده نمى‌شود، ظلمى است كه بندگان بر يكديگر كرده باشند؛ زيرا كه خداى تعالى، در روزى كه محاكمه‌اش ظاهر مى‌شود بر خلايق، قسم ياد مى‌نمايد كه به عزّت و جلال خودم قسم، كه از من نمى‌گذرد ظلمِ هيچ ظالمى، اگر چه دستى كه كسى بر كسى زده يا گذاشته باشد به جهت منع از چيزى يا غير آن، و اگر چه شاخ زدنى باشد كه شاخدارى بر بى‌شاخى زده باشد. پس خداى تعالى، عوض مى‌گيرد از ظالم به جهت مظلوم، تا آن كه هيچ كس را از كسى‌طلبى نمانَد. بعد از آن، خلايق را در معرضِ حساب مى‌آورد.

و قِسم ديگر از گناه، آن است كه خداى تعالى، بر بنده خود پوشانيده و توبه از آن گناه [را] روزى او كرده. پس آن مرد از گناه خود، ترسان است و اميد به كَرَم الهى دارد و ما نيز از براى او، چنانيم كه خودش هست. اميد مرحمت از براى او داريم و مى‌ترسيم كه معاقب شود.[١] و از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه فرمود: شيطان، به لشكر خود مى‌گويد كه: در ميان بنى آدم بيندازيد حسد و بغى را؛ زيرا كه حسد و بغى، در پيش خداى تعالى، مثل شرك و كفرند.[٢] و از مردى از بنى نخع روايت كرده كه: گفتم به حضرت امام محمّد باقر عليه السلام كه: من از زمان حجّاج تا حال، والى و حاكمم. آيا مرا توبه هست؟ حضرت، جواب نفرمود. پس مرتبه ديگر سؤال كردم. فرمود كه: توبه نيست تو را تا وقتى كه هر كس، حقّى از تو دارد، به او رسانى.[٣] و از حضرت امام محمّد باقر عليه السلام روايت كرده كه فرمود: وقتى كه حضرت على بن الحسين عليهما السلام از دنيا رحلت فرمود، مرا در بغل گرفت و فرمود كه: يا بُنَىّ! وصيّت مى‌كنم تو را به چيزى كه پدرم حضرت امام حسين عليه السلام در وقت وصيّت فرمود و آن وصيّت، آن بود كه: يا بُنَىّ! حذر كن از ظلم كردن بر كسى كه به غير از خداى تعالى كسى نداشته باشد، كه مدد او و تلافى او از تو بكُند.[٤] و از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه فرمود بى آن كه كسى سؤال كند كه: كسى كه ظلمى بر كسى كند، مسلّط مى‌سازد خداى تعالى بر او ظالمى را، يا مسلّط مى‌سازد بر فرزندان او يا

[١]. الكافى، ج ٢، ص ٤٤٣، ح ١.