منهج اليقين (شرح نامه امام صادق عليه السلام به شيعيان) - گلستانه، سید علاء الدین - الصفحة ٣٤٧ - پرهيز از دشنام دادن مخالفان
[
پرهيز از دشنام دادن مخالفان
]
وَ أحْسِنُوا إلَى أنْفُسِكُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ؛ «إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَها»[١].
وَ جامِلُوا النَّاسَ وَ لا تَحْمِلُوهُمْ عَلَى رِقَابِكُمْ، تَجْمَعُوا مَعَ ذَلِكَ طَاعَةَ اللَّهِ رَبِّكُمْ.
وَ إيّاكُمْ وَ سَبَّ أعْدَاءِ اللَّهِ حَيْثُ يَسْمَعونَكُمْ؛ فَيَسُبُّوا اللَّهَ عَدْواً بِغَيْرِ عِلْمٍ، وَ قَدْ يَنْبَغِى لَكُمْ أنْ تَعْلَمُوا حَدَّ سَبِّهِمْ للَّهِ كَيْفَ هُوَ؟ أنَّهُ مَنْ سَبَّ أوْلِيَاءَ اللَّه فَقَدِ انْتَهَكَ سَبَّ اللَّهِ، وَ مَنْ أظْلَمُ عِنْدَ اللَّهِ مِمَّنِ اسْتَسَبَّ للَّهِ وَ لأوْلِيَائِهِ؟! فَمَهْلًا مَهْلًا فَاتَّبِعُوا أمْرَ اللَّهِ، وَ لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ إلّابِاللَّهِ.
و احسان و نيكويى به خود بكنيد تا توانيد (، يعنى با شيعيان دوستان و اقارب، كه لفظ «أنْفُس»، عبارت از ايشان است، نيكى كنيد)؛ زيرا كه احسانى كه به ايشان كنيد، به خود كردهايد از اين جهت كه از كَرَم الهى، اضعاف نيكىاى كه كردهايد، ثواب مىيابيد (و ممكن است كه مراد از لفظ «أنْفُس» كه در اوّلِ كلام واقع شده نيز، معنى ظاهرش باشد و مراد از احسان خود، اطاعت اوامر و نواهى الهى باشد؛ يعنى: تا توانيد، اطاعت و بندگى به جا آوريد؛ زيرا كه فايده خوبىِ شما و اعمال حَسَنهاى كه به جا آوريد، به شما مىرسد، نه به ديگرى). و وبال و عذاب سيّئات و اعمال قبيحه شما، به شما راجع مىشود، نه به ديگرى. (و شايد كه معنى اوّل، ظاهرتر باشد و مراد به لفظ «ناس» كه فرموده: «وَ جامِلُوا النَّاس»، مخالفاناند. و مجامله، عبارت از مدارات و خوشسلوكىِ ظاهر است، و احسان كه نسبت به شيعيان امر شده، نيكويىِ ظاهرى و باطنى؛ يعنى:) با شيعيان، به ظاهر و باطن، خوبى كنيد و با مخالفان، مراعاتِ ظاهر را ترك مكنيد و ايشان را بر گردن خود، سوار مكنيد و امر الهى را هم در باب تقيّه، اطاعت كرده خواهيد بود[٢]. (و احتراز و دورى كنيد از دشنام دادن و طعن نمودن ايشان در جايى كه ايشان بشنوند، بلكه در ميان خود پنهان كنيد)؛
زيرا كه وقتى كه شما، ايشان را سبّ مىكنيد، سبّ خداى- عزَّ و جلَّ- مىكنند از روى ظلم، به سبب جهل و نادانى. و سزاوار است شما را كه بدانيد معنى سبّ ايشان مر خداى- عزَّ و جلَّ- را كه آن، چگونه است، به درستى كه كسى كه سَب مىكند
[١]. سوره اسراء، آيه ٧.