منهج اليقين (شرح نامه امام صادق عليه السلام به شيعيان) - گلستانه، سید علاء الدین - الصفحة ٢٨٧ - شرايط دعا

و در چند حديث، وارد شده كه: دعا، سلاح انبيا عليهم السلام و سلاح مؤمنين است، و شفاست از جميع دردها و مرض‌ها.[١]

[شرايط دعا]

و بدان كه دعا كردن، نه همين خواندن دعاهاست كه لفظى چند بر زبان جارى شود و معانى آنها مطلقاً فهميده نشود يا فهميده شود؛ امّا دل، متوجّه فكرهاى ديگر باشد، و اگرچه مستبعد نيست كه بر محض خواندن دعاها [يى‌] كه از ائمّه معصومين عليهم السلام منقول است، ثوابْ مترتّب و به تفضّل الهى، حاجات برآورده شود، خصوصاً هر گاه مجملًا دانند كه دعا از براى كدام مطلب است و معانى بعضى را فهمند، و اگر چه جميع را به تفصيل نفهمند.

و[٢] امّا دعاى كامل كه اخبار، دلالت بر رفعت مرتبه‌[٣] آن دارد، دعايى است كه با شرايط و آداب باشد و هر چند اين مقام، گنجايش تفصيل آنها[٤] [را] چنانچه بايد، ندارد؛ ليكن به بعضى از آنها اشاره مى‌شود. و آن، چند امر است:

اوّل، اخلاص نيّت و قصد قربت كه ريا و اغراض باطله به آن آميخته نباشد؛ زيرا كه دعا، عبادت الهى است- چنانچه مذكور[٥] شد- و اخلاص، از شرايط جميع عبادات است.

دوم، حضور قلب و متوجّه شدن به دعا و توسّل تام به جناب اقدس الهى، چنانچه كلينى رحمه الله از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه فرمود: خداى- عزَّ و جلَّ- مستجاب نمى‌سازد دعايى را كه از دل غافل و فراموشكار، سر زند. پس هر گاه دعا كنى، دل خود را متوجّه دعا ساز و بعد از آن، يقين كن كه مستجاب مى‌شود.[٦] و از آن حضرت، روايت كرده كه حضرت امير المؤمنين عليه السلام فرمود كه: خداى تعالى، قبول نمى‌فرمايد دعاى دلى را كه بازى كند. و فرمود كه: هر گاه از براى ميّت دعا كنيد، پس بايد كه دل شما از آن غافل نباشد، بلكه سعى كنيد در آن كه دعا براى او از روى توجّه تام بكنيد.[٧] سوم، رقّت قلب، يعنى خالى ساختن دل از سختى و قساوت، چنانچه كلينى رحمه الله از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه فرمود: خداى تعالى، مستجاب نمى‌سازد دعايى را كه از دل‌

[١]. همان، ص ٤٦٨، باب ان الدعاء سلاح المومن، ح ١ تا ٧.