وَإيّاكُمْ أنْ تُزْلِقُوا ألْسِنَتَكُمْ بِقَوْلِ الزُّورِ وَ الْبُهْتانِ وَالإثمِ وَالْعُدْوَانِ؛ فَإنَّكُمْ إنْ كَفَفْتُمْ ألْسِنَتَكُمْ عَمَّا يَكْرَهُهُ اللَّهُ مِمَّا نَهَاكُمْ عَنْهُ كَانَ خَيْراً لَكُمْ عِنْدَ رَبِّكُمْ مِنْ أنْ تُزْلِقوا أَلْسِنَتَكُمْ بِهِ؛ فَإنَّ زَلَقَ اللِّسَانِ فِيمَا يَكْرَهُ اللَّهُ وَ مَا يَنْهَى عَنْهُ مرْدَاةٌ لِلْعَبْدِ عِنْدَ اللَّهِ وَ مَقْتٌ مِنَ اللَّهِ، وَ صُمٌّ وَ عُمْىٌ وَ بُكْمٌ يُورِثُهُ اللَّهُ إيَّاهُ يَوْمَ الْقيامَةِ، فَتَصِيرُوا كَمَا قَالَ اللَّه: «صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لا يَرْجِعُونَ»[١] يَعْنِى لا يَنْطِقُونَ، وَ لا يُؤذَنُ لَهُمْ فَيَعْتَذِرُونَ.

و حذر كنيد از آن كه زبان خود را تند سازيد به گفتن دروغ و افتراى بر مردم و سخن گفتنى كه متضمّن معصيتى يا ظلم بر احَدى بوده باشد (و در بعضى [نسخه‌ها] «تزلقوا» به زاى هَوَّز است؛ يعنى: حذر كنيد از لغزانيدن زبان و «زور» به معنى باطل مى‌باشد و تفسير قول الهى كه: «وَ اجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ»[٢]، در حديث، به نهى از غنا، يعنى خوانندگى واقع شده، چنانچه إن شاء اللَّه تعالى، مذكور مى‌شود)؛ زيرا كه اگر چنانچه زبان خود را نگاه داريد از آنچه خدا را خوش نمى‌آيد و شما را از آنها نهى فرموده، بهتر است از براى شما در پيش خداى تعالى، از آن كه زبان خود را تند سازيد و طلاقت دهيد يا بلغزانيد به گفتن آن نوع چيزها؛ زيرا كه اين معنى، محل يا موجب هلاك بنده است در پيش خداى- عزَّ و جلَّ- و باعث دشمن داشتن خداى تعالى است مر بنده را، و موجب آن است كه خداى تعالى، آن بنده را كَر و كور و گُنگ سازد در روز قيامت. پس آنچنان خواهيد شد كه خداى تعالى در كلام مجيد، در وصف جمعى فرمود كه: «ايشان، كَران و گُنگان و كوران‌اند. پس ايشان، سخن نمى‌توانند گفت» و رَجْعِ قول، جواب گفتن است يا مراد، آن است كه بعد از گُنگى، رجوع به سخن گفتن نمى‌كنند.

و در بعضى از نسخ، «لا يعقلون» به جاى «لا يرجعون» است و آيه به هر دو نحو، در سوره البقره [آمده‌] است، و معنى، آن خواهد بود كه از دهشت و حيرت، نمى‌فهمند و نمى‌دانند كه چه بگويند و ايشان را رخصت نمى‌دهند كه عذر از اعمال بدِ خود بخواهند، و غرض از اين كلام، نهى و تحذير از جميع انواع سخن‌هاى بد است و اوّلِ آنها دروغ گفتن است، چنانچه ظاهر لفظ است.

[١]. سوره بقره، آيه ١٨.