منهج اليقين (شرح نامه امام صادق عليه السلام به شيعيان) - گلستانه، سید علاء الدین - الصفحة ٢٥ - منهج اليقين

شروح نامه امام صادق عليه السلام‌

تا كنون، دو شرح بر اين نامه گران‌قدر، نگاشته شده است:

١. شرح سيّد علاء الدين گلستانه كه به منهج اليقين موسوم است و پس از اين، درباره آن، توضيح داده خواهد شد.

٢. شرح محمّد محسن بن عين على، از عالمان قرن سيزدهم هجرى. شارح، متن نامه را تحرير كرده و در لا به لاى سطور، مطالب آن را به فارسى ترجمه نموده و در حاشيه، با امضاى «منه» قسمت‌هايى از آن را توضيح داده است.

تنها نسخه موجود اين ترجمه و شرح، در كتاب‌خانه آية اللَّه گلپايگانى، به شماره ٣٠/ ٩٤ نگهدارى مى‌شود و آغاز و انجام چنين است:

آغاز: «الحمد للَّه‌ربّ العالمين ... و بعد، به خاطر حقير ... رسيد كه رساله امام به‌حقّ ناطق امام جعفر صادق را كه از جهت آداب شيعيان».

انجام: «و من مات عاصياً للَّه‌أخزيه و أكبّه على وجه فى النَّار و الحمد للَّه‌ربّ العالمين. و او را دَمَرو به آتش جهنّم افكند. و حمد خداوندى را كه پروردگارِ عالميان است».

اين نسخه به خطّ نسخ و نستعليقِ احمد بن محمّد مؤمن، تحرير شده و در چهارشنبه، هشتم صفر سال ١٢١٧، به پايان رسيده است. اين نسخه، داراى ٥٤ برگ است و در هر صفحه، ده سطر تحرير شده و اندازه طول و عرض نسخه، پانزده در دوازده سانت است.[١]

منهج اليقين‌

چنان كه گفته شد، اين اثر، ترجمه و شرح مفصّلى بر نامه امام صادق عليه السلام به شيعيان است. گلستانه، در اين اثر، بر آن بوده كه مضامين نامه امام عليه السلام را براى فهم عموم مردم و استفاده مسلمانان، شرح و توضيح دهد. به همين منظور، او اين نامه را به صورت قطعه قطعه آورده است و پس از هر قطعه از آن، ابتدا ترجمه فارسى و روان آن را آورده است و سپس، مضامين آن را به طور مستوفى، شرح و توضيح داده، كه گاهى شرح و توضيح وى از هر قسمت، از ده صفحه هم تجاوز مى‌كند. او در شرحش در اغلب موارد به آيات و روايات، استشهاد مى‌كند و توضيحات خود وى، نسبت به رواياتى كه ذكر نموده، حجم اندكى از كتاب را در بر مى‌گيرد.

[١]. فهرست نسخه‌هاى خطّى كتاب‌خانه آية اللَّه گلپايگانى، ج ١، ص ٩٥.