به ديگرى پوشانيده شود، روى به او مى‌كنند و هر چه از اطوار او مخالف طور ايشان باشد، تحسين مى‌نمايند و اطوار سابق را تقبيح مى‌كنند و حقوق آشنايى سابق را[١] مراعات نمى‌نمايند. و اين معانى، اكثر مردم را محسوس و مشاهد شده و اين نوع تكبّر كه موجب انكار حق‌[٢] و حقير دانستن اهل حق و طعن بر ايشان شود، بدترين انواع تكبر است.

و از جمله احاديث كه در اين باب وارد شده، روايت كرده است محمّد بن يعقوب كلينى رضى الله عنه از حضرت امام محمّد باقر يا حضرت امام جعفر صادق عليهما السلام كه فرمود[٣]: داخل بهشت نمى‌شود كسى كه در دلش به قدر دانه خَردلى از كبر باشد. راوى مى‌گويد كه من گفتم: «إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ» حضرت فرمود كه: از براى چه چنين گفتى؟ گفتم: از براى آنچه از شما شنيدم. فرمود كه: به راه ديگر افتادى! مقصود من، انكار است. به درستى كه آن كبر، غيرِ انكار نيست.[٤] و از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه فرمود كه: كبر، آن است كه مردم را حقير پندارى و حق را سفاهت شمارى.[٥] و از آن حضرت، روايت كرده كه حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمود كه: عظيم‌ترين انواع‌[٦] كبر، حقير پنداشتن خلايق و سفاهت شمردن حقّ است. راوى پرسيد كه: حقير پنداشتن خلايق و سفاهت شمردن حق، كدام است؟ فرمود: آن كه حق را ندانى و بر اهل حق، طعن كنى. پس هر كسى‌[٧] چنين كند با خداى- عزَّ و جلَّ- در امرى كه مانند رَداى هر شخص‌[٨]، مخصوص اوست، منازعه نموده.[٩] و از جمله مفاسد كه به تكبّر ارباب تسلّط، فى الجمله اختصاص دارد، ايذا و اهانت و تحقير اصناف مردم است كه در ميان ايشان، دوستان الهى و شيعيان خالص از[١٠] سادات و علما و ريش‌سفيدان هستند و از ساير متكبّران، چندان تحمّل تكبّر نمى‌كنند و از ارباب تسلّط، به غير از[١١] تحمّل، چاره‌اى ندارند و اكثر اوقات، هر يك از اين‌[١٢] طوايف كه به جهت ضرورتى يا غير آن بر ايشان وارد شوند، بى نوعى از اهانت، باز نمى‌گردند.

و بسيار است كه در جواب سلام ايشان كه خداى تعالى واجب ساخته، مضايقه مى‌نمايند، و اگر

[١]. ب:-« تقبيح مى‌كنند و حقوق آشنايى سابق را».